Sunday, October 4, 2026

ĐI GẦN HẾT NHỮNG MIỀN ĐẤT LẠ, VẪN MANG THEO GIỌNG NÓI QUÊ NHÀ (NGÔ MINH CHÍNH)


Đi gần hết những miền đất lạ, vẫn mang theo giọng nói quê nhà.

Tôi sinh ra và lớn lên ở một miền quê nhỏ bé, nghèo khó. Từ thuở ấu thơ, tôi đã quen với những lời tự hào của người lớn khi nhắc đến giọng nói quê mình, một giọng nói được cho là rõ ràng, dễ nghe và dễ hiểu. Niềm tin ấy lớn dần cùng tôi, trở thành một điều hiển nhiên mà tôi chưa từng nghĩ sẽ có ngày phải nghi ngờ. Trong tâm trí non nớt của một đứa trẻ, giọng quê hương tuy mộc mạc, đôi khi khô ráp bởi nắng gió, nhưng lại chứa đựng sự chân thành và một nét duyên rất riêng. Tôi từng nghĩ rằng, dù đặt chân đến bất cứ nơi đâu, chỉ cần cất tiếng nói, người khác cũng sẽ hiểu được mình một cách dễ dàng.
Thế nhưng cuộc sống luôn có những điều khác với những gì ta từng hình dung. Ngày rời quê để bước vào một môi trường mới, gặp gỡ những người bạn đến từ khắp mọi miền đất nước, tôi mới ngỡ ngàng nhận ra thực tế không hề đơn giản như thế. Trong những cuộc trò chuyện đầu tiên, tôi hào hứng mở lời lại chỉ nhận về những ánh mắt ngơ ngác và vài nụ cười bối rối. Có người phải hỏi đi hỏi lại nhiều lần mới hiểu hết ý tôi muốn nói.
Khoảnh khắc ấy khiến tôi lặng người. Lần đầu tiên trong đời, tôi nhận ra giọng nói từng là niềm tự hào của mình bỗng trở thành một khoảng cách vô hình. Giữa đám đông, tôi thấy mình khác biệt. Một cảm giác lạc lõng len lỏi trong lòng, nhẹ thôi nhưng cũng đủ để khiến tôi chạnh buồn.
Những ngày sau đó, đôi khi có vài người bạn bắt chước giọng nói của tôi như một trò vui vô tư. Họ cười, còn tôi cũng chỉ biết cười theo. Nhưng sâu trong lòng vẫn âm thầm nhói lên một cảm giác khó tả. Bởi giọng nói đâu chỉ là những thanh âm bật ra từ đôi môi, mà trong đó còn có tiếng gọi của quê hương, có giọng nói của cha mẹ, ông bà, có những con đường làng quen thuộc và cả một miền ký ức tuổi thơ đã nuôi tôi khôn lớn.
Rồi thời gian trôi qua, những trải nghiệm và va chạm trong cuộc sống dần giúp tôi nhìn mọi thứ bằng một tâm thế khác. Tôi bắt đầu lắng nghe nhiều hơn. Tôi chú ý đến cách bạn bè phát âm, cách họ sử dụng những từ ngữ đậm đà bản sắc vùng miền. Mỗi người đều mang theo một giọng nói riêng, như mang theo hơi thở của vùng đất đã nuôi dưỡng mình trưởng thành, tôi nhận ra rằng trong từng âm sắc ấy không chỉ có ngôn từ, mà còn chất chứa văn hóa, ký ức và những nếp sống được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Chính những khác biệt ấy làm cho cuộc sống trở nên phong phú và nhiều sắc màu hơn.
Thay vì chạnh lòng khi người khác chưa hiểu mình, tôi học cách kiên nhẫn giải thích. Thay vì ngại ngùng trước những ánh mắt tò mò, tôi xem đó là cơ hội để giới thiệu về quê hương nơi đã nuôi dưỡng tôi khôn lớn. Bằng sự chân thành, những cuộc trò chuyện cởi mở cùng tinh thần lắng nghe và tôn trọng lẫn nhau, những khoảng cách tưởng chừng khó có thể vượt qua dần được thu hẹp rồi xóa nhòa.
Tôi cũng tập điều chỉnh cách phát âm và diễn đạt để mọi người dễ nghe, dễ hiểu hơn. Thế nhưng, trong những khoảnh khắc xúc động hay khi nỗi nhớ quê bất chợt ùa về, chất giọng thân quen ấy lại tự nhiên trở lại. Nó xuất hiện như một phản xạ vô thức, như sợi dây âm thầm nhưng bền chặt nối tôi với nơi mình đã sinh ra và lớn lên. Mỗi âm điệu quen thuộc ấy không chỉ là tiếng nói, mà còn là một phần ký ức, một phần bản sắc mà tôi luôn trân trọng và mang theo trên mọi chặng đường của cuộc đời.
Tôi nhớ có lần, con trai tôi hồn nhiên nói:
“Ba nói giọng quê mùa quá, khó nghe.”
Tôi lặng người trong giây lát. Không phải vì giận, mà vì câu nói ngây thơ ấy vô tình khơi dậy những cảm xúc quen thuộc đã theo tôi suốt một quãng dài tuổi trẻ. Nhìn con, tôi chợt nhận ra rằng con cũng đang nhìn thế giới bằng sự hồn nhiên và trong trẻo như tôi ngày nào. Tôi hiểu rằng, điều thực sự quan trọng không phải là giọng nói nào hay hơn hay dễ nghe hơn, mà là cách mỗi người biết tôn trọng, thấu hiểu và trân quý những khác biệt của nhau.
Trong từng âm sắc của mỗi vùng quê luôn thấp thoáng bóng hình của nơi con người ta đã lớn lên. Ở đó có tiếng gọi thân thương của mẹ cha, có hơi ấm của gia đình và những ký ức tưởng chừng đã xa nhưng chưa bao giờ phai nhạt. Giọng nói không chỉ là phương tiện để ta giao tiếp với thế giới, mà còn là sợi dây vô hình gắn kết mỗi người với cội nguồn của mình, nhắc ta nhớ về nơi đã nuôi dưỡng và hình thành nên con người ta hôm nay.
Giờ đây, mỗi khi nghe lại giọng quê của mình, tôi luôn cảm thấy một niềm thân thương khó tả. Tôi trân trọng nó như một phần máu thịt, bởi trong những thanh âm mộc mạc ấy có cội nguồn, có ký ức tuổi thơ, có hành trình trưởng thành và tình yêu sâu đậm dành cho mảnh đất đã chở che, nuôi dưỡng tôi nên người.
Cuộc đời rồi sẽ đưa mỗi người đi qua nhiều vùng đất, gặp gỡ nhiều con người và nghe vô vàn giọng nói khác nhau. Nhưng sau tất cả, tôi hiểu rằng điều quan trọng không phải là người khác có hiểu ta ngay từ lần đầu tiên hay không. Điều quan trọng là ta đủ chân thành để cất lời và đủ bao dung để lắng nghe.
Bởi khi biết lắng nghe nhau bằng sự thấu hiểu, mọi khác biệt đều có thể trở thành những nhịp cầu và đôi khi, chỉ một giọng nói mang âm sắc quê nhà cũng đủ để nhắc ta rằng dù đi xa đến đâu, ta vẫn luôn có một nơi để nhớ, để thương và để quay về.
NGÔ MINH CHÍNH)

No comments: