TÔ PHỞ VÀ GIẤC MƠ
Lê Văn Thông
Có những ký ức như sợi khói bếp chiều, mong manh mà chẳng bao giờ tan hết. Thỉnh thoảng, giữa một buổi chiều nhàn rỗi, tôi lại chợt nhớ về những ngày xa xưa — nơi tuổi thơ tôi nằm gọn trong một xóm nhỏ, có mùi rơm, mùi khói và tiếng dế gáy ran dưới chân bờ ruộng.
Ngày ấy, tôi là thằng con trai gầy nhẳng, đen nhẻm vì nắng. Buổi trưa, tôi và đám bạn đầu trần, lon ton chạy theo những con dế trốn trong bụi cỏ. Cả đám cười vang khi bắt được một con dế đá to, đen bóng, rồi đem về làm võ sĩ trong hộp diêm. Chiều xuống, tôi về nhà, ngồi ăn cơm với mẹ. Bữa cơm chỉ có rau luộc, chén kho quẹt mằn mặn, nhưng với tôi, đó là ngon nhất đời.
Mẹ hay cười hiền, vừa rót nước vừa nói:
“Ráng học con à, sau này ra đời khỏi cực như mẹ.”
Tôi gật đầu, mà chẳng hiểu hết ý nghĩa câu nói ấy — cho đến nhiều năm sau.
Rồi tôi rời quê, khi mới học hết lớp Đệ thất. Một mình vào Sài Gòn kiếm sống, tôi mang theo hành trang chẳng có gì ngoài vài bộ quần áo và lời dặn dò của mẹ. Buổi sáng hôm ấy, mẹ dậy thật sớm, nhóm bếp nấu cho tôi một nồi kho quẹt nhỏ để mang theo. Mẹ gói cẩn thận vào mo chuối, rồi dúi vào tay tôi ít tiền, dặn:
“Đi đâu cũng phải sống tử tế, nghe con.”
Tôi không dám nhìn mẹ lâu, sợ thấy nước mắt. Khi xe chạy, tôi ngoái lại — mái nhà tranh lùi xa dần, khói bếp mờ trong nắng. Tôi đâu biết, đó là lần cuối cùng tôi còn thấy mái nhà ấy nguyên vẹn như trong ký ức.
Sài Gòn khi ấy vừa xa lạ vừa rộn rã. Trong đời tôi, chưa bao giờ được ăn phở. Cho đến một hôm, ông chú chở tôi ra phố rồi đãi tôi một tô phở nóng. Nước lèo thơm nồng, thịt bò mềm, hành lá xanh mướt. Tôi ăn chậm rãi, vừa thưởng thức vừa ngạc nhiên trước một món ăn mà trước đó chỉ nghe người ta nhắc đến.
Một tháng sau, khi nhận được mấy đồng tiền công đầu tiên, tôi đánh bạo quay lại quán ấy. Nhớ lời ông chú gọi hôm nào, tôi mạnh dạn nói:
“Cho một tô tái – nạm – gàu!”
Tôi chẳng biết tái, nạm, gàu là gì, chỉ biết gọi như thế cho giống người từng trải. Suốt bao năm sau, mỗi lần vào quán phở, tôi vẫn gọi như vậy — như thể để nhắc mình về một thời nghèo khó, khi được tự tay mua một tô phở cũng là một niềm vui lớn.
Những năm tháng ở trọ, tôi làm đủ thứ việc: đưa con ông chủ đi học, lau nhà, rửa chén. Người con trai của ông đang học năm thứ nhất đại học. Mỗi buổi sáng, tôi đưa anh đến trường. Tôi thường đứng chờ trong lúc anh vào lớp, nhìn những sinh viên áo trắng đi lại dưới sân trường, nghe tiếng nói cười rộn rã. Trước mắt tôi là một thế giới mà mình hằng ao ước, nhưng lúc ấy dường như còn xa vời lắm. Tôi tự hỏi, không biết đến bao giờ mình mới có cơ hội bước chân vào giảng đường ấy.
May mắn là nhà ông chủ có một tủ sách khá lớn, đủ mọi thể loại. Những lúc rảnh rỗi, tôi thường tìm sách đọc. Tôi say mê từng trang sách văn học của Dương Quảng Hàm, Truyện Kiều của Nguyễn Du, rồi những cuốn truyện của Mai Thiết Lĩnh, Thiết Bút Chì. Đặc biệt, cuốn kiếm hiệp Thương Cung Huyết Ảnh có sức hấp dẫn kỳ lạ đối với tôi. Tôi đọc ngấu nghiến, có khi quên cả thời gian.
Buổi trưa nào tôi cũng phải đọc báo cho ông chủ nghe. Đọc xong, tôi lại ngồi nghe ông phân tích thời sự, bàn luận những chuyện đang diễn ra trong nước và trên thế giới. Ban đầu, tôi chỉ đọc theo lời ông dặn, nhưng dần dà, tôi bắt đầu chú ý đến những điều ông nói. Những câu chuyện thời cuộc, những lời phân tích của ông giúp tôi hiểu thêm về cuộc sống bên ngoài căn nhà nhỏ ấy.
Ngày ngày, tôi vẫn làm những công việc được giao, nhưng trong lòng luôn có một niềm say mê khác: được đọc, được biết thêm và được học hỏi. Có lẽ tôi đã không nhận ra rằng, trong những năm tháng tưởng chừng chỉ biết làm thuê để kiếm sống ấy, mình vẫn đang âm thầm chuẩn bị cho ngày trở lại với trường học.
Rồi tôi quyết định học lại. Tôi học nhảy lớp. Tôi học như người say — đọc dưới ánh đèn dầu, viết đến khi bàn tay mỏi nhừ. Những tháng ngày xa trường không làm tôi quên đi khát vọng học hành. Trái lại, càng hiểu giá trị của việc học, tôi càng quyết tâm bù đắp những năm tháng đã mất.
Ngày đứng giữa sân trường đại học, tôi ngỡ ngàng nhìn hàng me xanh, những chiếc lá vàng rơi lả tả trong gió. Tôi ngẩng đầu nhìn bầu trời, tự hỏi: “Bằng cách nào mình đến được đây?”
Ngày trước, tôi còn là cậu bé làm thuê, mỗi sáng đưa con ông chủ đến trường đại học rồi lặng lẽ nhìn theo những sinh viên áo trắng. Vậy mà hôm nay, tôi đã có mặt ở nơi mình từng ao ước. Những năm tháng cơ cực, những trang sách đọc vội, những đêm thức dưới ánh đèn dầu dường như cùng trở về trong khoảnh khắc ấy.
Bây giờ, tôi đứng trên bục giảng, nhìn xuống những gương mặt học sinh trẻ tuổi. Đôi khi, tôi lại nhớ hình ảnh xưa của tôi: một thằng bé — gầy gò, đen nhẻm, từng rời quê với một gói kho quẹt mẹ làm và một ước mơ còn chưa biết gọi thành tên.
Thỉnh thoảng, khi ngồi trước một tô phở nóng, tôi lại nhớ về tô phở đầu tiên ở Sài Gòn. Nhớ mùi nước lèo thơm nồng, nhớ cảm giác ngập ngừng khi gọi món, nhớ niềm vui của một thằng bé lần đầu được tự tay mua một tô phở bằng những đồng tiền công của mình.
Tô phở ấy đã theo tôi suốt một đời, không phải vì nó ngon đến mức nào, mà bởi nó nhắc tôi nhớ về một thời tuổi trẻ: có mái nhà tranh, có người mẹ bên bếp lửa, có những ngày tháng cơ cực và một giấc mơ tưởng chừng xa vời.
Giờ đây, mỗi lần nhớ lại, tôi vẫn thấy thấp thoáng hình ảnh thằng bé ngày nào, ngồi trước tô phở nóng giữa lòng Sài Gòn, chưa biết cuộc đời sẽ đưa mình về đâu.
Nhưng có lẽ, chính từ những ngày tháng bình dị ấy, giấc mơ của tôi đã bắt đầu.
Lê Văn Thông
levanthongedu.com
No comments:
Post a Comment