CON CHÓ VÀ NGƯỜI ĂN XIN
Lê Văn Thông
Có những câu chuyện đọc xong rồi quên.
Cũng có những câu chuyện chẳng hiểu vì sao cứ ở lại trong lòng. Không ồn ào, không dữ dội, nhưng thỉnh thoảng nhớ tới, lại thấy bâng khuâng.
Tôi đọc câu chuyện về một ông lão ăn xin và con chó của ông vào một buổi sáng như thế.
Ở một góc chợ nhỏ, ngày nào người ta cũng thấy một ông lão quần áo rách rưới ngồi bên một con chó gầy gò.
Hai kẻ nương vào nhau mà sống.
Ông lão sống nhờ những đồng tiền lẻ của khách qua đường. Con chó kiếm được gì ăn nấy. Có hôm người ta cho một miếng bánh, có hôm là chút cơm nguội, có hôm cả hai chẳng có gì.
Con chó thường chạy đi nhặt những thứ người ta bỏ lại rồi mang về. Nó đặt thức ăn xuống trước mặt ông, ngồi chờ.
Ông lão nhận lấy, chậm rãi bẻ đôi.
Một nửa cho mình.
Một nửa cho nó.
Ngày nào cũng vậy.
Không ai nhớ việc ấy bắt đầu từ bao giờ. Có lẽ ông cũng chẳng nhớ. Chỉ biết mỗi khi có được thứ gì để ăn, ông vẫn chia đôi như một thói quen.
Người ta từng hỏi:
“Thân mình còn chẳng lo nổi, sao không đem nó cho người khác nuôi?”
Ông chỉ cười:
“Nó theo tôi lâu rồi.”
Chỉ vậy thôi.
Hai kẻ đã quen với nhau qua những ngày nắng gắt, những buổi mưa dầm, những đêm lạnh không có chỗ trú. Có miếng ăn thì cùng ăn. Có chỗ nằm thì cùng nằm.
Những hôm trời mưa, con chó nép sát vào người ông dưới mái hiên chật hẹp. Ông kéo vạt áo cũ che cho nó, dù chính mình cũng đang run vì lạnh.
Cứ thế, họ sống qua ngày.
Một hôm, một người đàn ông giàu có thường đi ngang qua khu chợ đứng lại lâu hơn mọi ngày.
Ông đã nhiều lần nhìn thấy ông lão và con chó. Ông biết con chó thường chạy đi kiếm thức ăn rồi mang về cho chủ. Ông cũng thấy có những hôm ông lão chỉ có một miếng bánh nhỏ, vẫn ngồi xuống bẻ đôi.
Ông để ý con chó rất khôn và quấn chủ.
Hôm ấy, thấy ông lão có vẻ yếu hơn trước, người đàn ông ngồi xuống hỏi chuyện. Rồi ông nói:
“Ông để tôi đưa nó về nhà nuôi. Nhà tôi có chỗ, có người chăm sóc. Nó sẽ không phải chịu đói, chịu rét nữa.”
Ông lão im lặng.
Con chó vẫn nằm bên chân ông.
Một lúc sau, ông cúi xuống vuốt đầu nó. Bàn tay gầy guộc lần trên bộ lông đã xơ xác.
“Tôi già rồi, chẳng biết còn sống được bao lâu. Nó theo tôi cũng khổ. Được ông thương mà đem về nuôi thì tốt cho nó.”
Ông tháo sợi dây cũ, trao con chó cho người khách.
Rồi ông vỗ nhẹ lên lưng nó:
“Đi đi… theo người ta đi. Ở đó mày sẽ được ăn no.”
Con chó đứng dậy.
Nó đi được vài bước rồi quay đầu lại.
Người khách nhẹ nhàng dắt nó đi.
Ông lão ngồi yên, nhìn theo cho đến khi cả hai khuất sau dãy hàng quán.
Chiều xuống, bên cạnh ông có một khoảng trống.
Ông vẫn ngồi ở chỗ cũ. Thỉnh thoảng, theo thói quen, ông lại nhìn về phía con đường dẫn vào chợ.
Ở ngôi nhà mới, con chó được cho ăn uống đầy đủ, có chỗ nằm sạch sẽ. Nhưng nó cứ quanh quẩn bên cổng.
Nó ăn rất ít.
Rồi bỏ ăn.
Người khách tìm đủ cách dỗ dành mà không được.
Hai ngày sau, ông đưa nó trở lại.
Vừa nhìn thấy ông lão từ xa, con chó đã giằng khỏi sợi dây, chạy thẳng về phía ông.
Cái đuôi quẫy liên hồi.
Nó dụi đầu vào người ông, liếm đôi bàn tay gầy guộc.
Ông lão ôm lấy nó.
Người khách đứng nhìn một lúc rồi đặt sợi dây cũ xuống bên cạnh.
“Thôi, để nó ở lại với ông vậy.”
Ông lão ngước lên.
Người khách chỉ mỉm cười, rồi lặng lẽ quay đi.
Con chó nằm xuống bên chân chủ, đúng chỗ nó vẫn thường nằm.
Ông lão đưa tay vuốt lưng nó.
Rồi hai kẻ lại ngồi bên nhau ở góc chợ cũ.
---
Mùa đông năm ấy đến sớm.
Những cơn gió lạnh tràn qua khu chợ. Người bán hàng kéo kín những tấm bạt. Khách qua đường vội vã trở về nhà trước khi trời tối.
Ông lão vẫn ngồi ở góc chợ quen thuộc.
Con chó vẫn nằm bên cạnh.
Nhưng sức khỏe ông ngày một yếu. Có những hôm ông chẳng còn đủ sức đi xin ăn, chỉ ngồi tựa lưng vào bức tường cũ.
Con chó chạy quanh khu chợ, nhặt nhạnh những thứ còn ăn được rồi mang về.
Ông vẫn chia đôi.
Một nửa cho mình.
Một nửa cho nó.
Một buổi sáng, người ta đi ngang qua góc chợ nhưng không còn thấy ông lão.
Ông đã qua đời trong đêm lạnh.
Con chó nằm sát bên ông. Thỉnh thoảng, nó lấy mõm đẩy nhẹ vào bàn tay chủ rồi tru lên từng hồi.
Người ta đến gần.
Nó không bỏ chạy.
Đám tang nghèo nàn.
Một chiếc quan tài gỗ thô sơ. Vài người buôn bán trong chợ góp tiền lo liệu. Những người từng quen mặt ông lão cũng đến tiễn đưa.
Con chó lặng lẽ đi phía sau.
Đến nơi chôn cất, khi mọi người bắt đầu lấp đất, nó đứng nhìn.
Chẳng ai nỡ xua nó đi.
Mọi người lần lượt ra về.
Nó vẫn ở lại.
Ngày hôm sau, người ta lại thấy nó nằm trên nấm mộ mới đắp.
Có người mang cơm đến.
Nó không ăn.
Có người muốn đem nó về nuôi.
Nó lại tìm đường trở về.
Ngày này qua ngày khác.
Cho đến một buổi sáng, người ta thấy nó nằm im bên mộ chủ.
Nó đã chết.
Người dân trong vùng thương cảm, quyết định chôn nó ngay bên cạnh ông lão.
Một nắm đất.
Một viên gạch.
Một hòn đá.
Mỗi người góp một chút.
Dần dần, một nấm mộ nhỏ được đắp lên bên cạnh nấm mộ cũ.
Người ta gọi nơi ấy là Đất Nghĩa.
---
Tôi từng nghe câu:
“Con không chê cha mẹ khó, chó không chê chủ nhà nghèo.”
Ngày trước nghe chỉ thấy đó là một câu nói dân gian.
Đọc câu chuyện này rồi, tôi lại nghĩ đến một nửa miếng bánh.
Một nửa ông lão ăn.
Một nửa để dành cho nó.
Tôi không biết câu chuyện ấy xảy ra từ bao giờ, ở một khu chợ nào.
Chỉ nhớ mỗi khi nghĩ đến, tôi lại thấy một ông lão ngồi bên góc chợ, chậm rãi bẻ đôi miếng bánh.
Một nửa cho mình.
Một nửa cho con chó.
Lê Văn Thông
.jpg)