SÀI GÒN ƠI!... (LÝ THỤY Ý)

 

SÀI GÒN ƠI!... LÝ THỤY Ý

Sài Gòn vẫn rất dễ thương

Cái tên dù lạ con đường vẫn quen

Tôi hay “viện dẫn” hai câu thơ của mình mỗi khi phải hồi âm một cánh thư xa nào đó, thường là câu hỏi “Sài Gòn bây giờ ra sao?”

Thật ra trong cảm nhận của tôi, Sài Gòn vẫn thế. Bởi dù trải qua bao nhiêu biến cố thăng trầm, thì Sài Gòn, Hòn Ngọc Viễn Đông, thủ đô trong những trái tim miền Nam ngày nào vẫn không bao giờ thay đổi. 

Sài Gòn của một thời tôi mới lớn, những “con đường tình ta đi” Duy Tân, Trần Quý Cáp, Tú Xương, Công Lý. Những chiều bát phố Lê Lợi, Tự Do. Những rạp ciné. Món bánh tôm hẻm Casino (Sài Gòn). Những xe bò viên Nguyễn Thiện Thuật. Bánh mì thịt trước chợ Trương Minh Giảng, gỏi đu đủ - khô bò - nước mía Viễn Đông (góc Lê Lợi - Pasteur)…

Sài Gòn của tôi “sáng nắng chiều mưa”. Mưa như được lập trình sẵn. Hoặc chiều hoặc sáng, có khi… cùng giờ nên người Sài Gòn có thể nhởn nhơ bát phố khi “cơn mưa qua”, rất ít khi mưa như… đòi nợ, điều này những năm gần đây hình như thay đổi, mưa dầm và mưa… mất trật tự, người Sài Gòn vốn quen kiểu “xưa” chẳng biết đâu mà lần! Nắng Sài Gòn không quá gắt. Có lẽ nhờ thế nên mới chợt mát chỉ qua màu áo lụa Hà Đông. 

Sài Gòn của tôi có những ngôi trường đi vào thơ và nhạc như Văn Khoa, Luật, Gia Long, Trưng Vương, những con đường địa chỉ báo như Lê Lai, Phạm Ngũ Lão… Hồn đất và hồn người quyện nhau hồn hậu, chân tình.

Sài Gòn của tôi quốc vương Cam-bốt từng du học, người Sài Gòn chê hàng Thái, không thèm xài Colgate vì đã có kem Hynos “anh yêu em, anh yêu luôn kem” xịn hơn. 

Sài Gòn của tôi trẻ - luôn luôn trẻ. Không phải vì thiếu phố cổ hay người Sài Gòn không thích “ra vẻ cụ” mà vì Sài Gòn luôn luôn mới, hồn nhiên và dễ thương, không điệu đà, kệch cỡm. 

Sài Gòn của tôi còn nhiều hơn thế. Không diễn tả hết dù văn hóa cách mấy. Chỉ giản dị như lời hát “Sài Gòn đẹp lắm! Sài Gòn ơi! Sài Gòn ơi!” 

Không lớn lao gì, kỷ niệm chỉ chứa đầy ngăn cặp học trò. Sự ồn ào sống động, dễ thương của vùng đất và con người. Đi xa, cứ về đến cầu Sài Gòn hay cầu Bình Điền là coi như đến nhà. 

Như bạn bè cùng trang lứa, tôi giữ Sài Gòn như giữ chính cuộc đời mình. Khóc một ngày khi thương xá Tam Đa bị thiêu rụi. Thức một đêm khi Eden bị đập bỏ. Có thể thay vào sẽ là một tòa nhà đẹp hơn, nhưng Eden của ngày nào:

“Qua hành lang Eden ghi kỷ niệm 

Buổi chiều mưa hai đứa đứng bên thềm 

Anh che cho em khỏi ướt tà áo tím 

Anh quen rồi, không lạnh - lính mà em!”

Thì không bao giờ còn nữa...

Vẫn biết có những sự đổi thay tốt hơn, đôi khi cần thiết, nhưng sao vẫn thấy chạnh lòng. Hơn sáu mươi năm hãnh diện làm “dân Sài Gòn”. Bỗng chợt giật mình tự hỏi, có khi nào người ta phù phép để Sài Gòn biến mất không nhỉ? Có khi nào Vương Cung Thánh Đường, chợ Bến Thành, bưu điện Sài Gòn, một sớm mai thức dậy người Sài Gòn ngơ ngác hay tin sẽ trở thành trung tâm thương mại, cao ốc chọc trời…

Ôi! Sài Gòn của tôi!!

Tôi vẫn nói vui rằng mình giữ lại “Sài Gòn xưa”. Từng tên đường, góc phố, giữ lại những buổi chiều hẹn hò: “Uống ly chanh đường, uống môi em ngọt” và giữ lại mãi mãi, những dấu yêu xưa!

Và rồi lại buốt tim khi nghĩ đến một ngày nào “Sài Gòn của tôi” sẽ chỉ còn là hoài niệm. Vô tình ai đó sẽ tìm thấy trong những trang sách hằn dấu thời gian ở một hiệu sách cũ.

Sài Gòn ơi!

Tôi gặp lại họ rất tình cờ, trong một… tiệm sách cũ, nơi thường lưu lại những gì mà ta còn nhớ hay đã quên.

Những trang giấy đã không còn nguyên màu trắng. Những dòng chữ như cũng nhạt theo năm tháng. Nhưng hình ảnh, dù phôi pha, thì nụ cười, ánh mắt cũng gợi nhớ một thời ta đã sống. Thời mà tên tuổi họ trên môi người hâm mộ Nghệ thuật thứ bảy, và họ được gọi một cách trang trọng là tài tử minh tinh.

Chưa xa lắm nhưng cũng đủ để quên những gì không muốn nhớ. Khi mà muốn xem phim người ta không thể làm gì khác hơn là đến rạp, và cứ có phim hay là rạp chật như nêm… Và rạp hát nào cũng treo đầy ảnh minh tinh tài tử, không phải Hồng Kông, Hàn Quốc như bây giờ mà toàn Việt Nam. Tôi say mê điện ảnh, dù chưa tới tuổi “đến rạp một mình” và yêu họ, dĩ nhiên…

Dạo đó chưa có những chương trình giao lưu, tài tử điện ảnh, ca sĩ tân nhạc cũng chưa phải “chạy sô” như bây giờ. Họ coi nghệ thuật như cứu cánh của đam mê và cả cuộc sống thực tế, nghề tay trái hầu như không có. 

Chẳng ai nghe nói Thẩm Thúy Hằng phải đi… biểu diễn tân nhạc để kiếm thêm, cũng không thấy Kiều Chinh tham gia chương trình “đại nhạc hội”. Họ cũng chẳng đóng cùng lúc hai, ba phim như các diễn viên “đắt khách” bây giờ. Dù đó là những tên tuổi lớn của điện ảnh Sài Gòn thuở ấy, những tên tuổi mà lứa tuổi 40, 50 hôm nay, nếu yêu điện ảnh khó mà quên được.

Một Kiều Chinh tuyệt vời trong “Hồi Chuông Thiên Mụ”, Thẩm Thúy Hằng với “Người Đẹp Bình Dương”, Kiều Nguyệt Nga - Thu Trang trong “Lục Vân Tiên”, Túy Phượng diễm kiều với vai Công chúa của “Thạch Sanh - Lý Thông”… Tôi yêu nét thùy mị của Thu Trang, vẻ sắc sảo của Kiều Chinh, và nét đẹp duyên dáng Thẩm Thúy Hằng. Nam tài tử có La Thoại Tân, Anh Tứ, Lê Quỳnh, Anh Sơn, Đoàn Châu Mậu, Tâm Phan, Huy Cường, Trần Quang… Vân Hùng chuyên đóng kịch với kỳ nữ Kim Cương, thỉnh thoảng cũng “lên phim”. Rất nhiều, thời nào thì nghệ thuật cũng cần rất nhiều. Dù trong số họ không phải ai cũng đến được vinh quang, và để hoàn thành tác phẩm nghệ thuật, không chỉ có diễn viên chính.

Tình cờ gặp lại họ trong tiệm sách cũ. Nơi mà quá khứ lẫn với hiện tại, nơi mà thời gian chừng như bất lực, tôi thấy chút vui pha lẫn ngậm ngùi khi bắt gặp Lê Hoàng Hoa thời “mới làm quen với máy quay”, một Lê Mộng Hoàng hơn ba mươi năm về trước vẫn nhăn nhó… như bây giờ. Nụ cười Kiều Chinh và ánh mắt Thu Trang vẫn còn đó.

Một thời tôi đã lớn lên cùng với tên tuổi họ. Rồi tất cả bỗng như không còn, bỗng như chưa từng có. Người ta trôi theo nhịp sống bằng những cách khác nhau, và lưu giữ hay xóa đi dĩ vãng tùy thuộc mỗi người. Có điều chắc chắn rằng những gì đã có thì vẫn còn đâu đó, và ta sẽ gặp khi tình cờ một lúc nào đó đảo ngược được thời gian…

Và… thời gian đã đảo ngược với tôi, trong một tiệm sách cũ… Tình cờ......!

 LÝ THỤY Ý 

SÀI GÒN NGHĨA TÌNH (TRẦN KHẮC TƯỜNG)

 

SÀI GÒN NGHĨA TÌNH.

Sau tháng 4/75, Sài Gòn khó khăn! người người khó khăn!

Từ thượng vàng đến hạ cám đều lao vào công cuộc mưu sinh đầy gian lao và khổ lụy! biết bao chàng trai phải tạm xếp bút nghiên theo nghiệp "mánh mun", trong đó có mình.

Vào một buổi xế chiều, sau cuộc hành trình dài Đà Lạt - Sài Gòn, mình cùng thằng bạn đồng nghiệp, rủ nhau vào quán bia hơi cạnh bến xe lai rai.

Lúc bước vào quán, nó hơi khựng lại, mắt chăm chú hướng về vị khách đang ngồi một mình, trên bàn là bình bia và dĩa đậu phộng rang, khuôn mặt trầm tư buồn bã. Nó khều mình:

- Thầy tao.

Hai đứa cùng bước đến bàn vị khách, thằng bạn cúi đầu:

- Dạ, thưa thầy.

Ông khách nhíu mày nhìn nó như lục lại ký ức.

* Em là ai? tôi không nhớ.

- Dạ, làm sao Thầy nhớ hết hàng ngàn học trò của mình, nhưng tụi em không bao giờ quên Thầy Cô.Em là thằng học trò để tóc dài, lớp đệ ngũ của thầy, hay bị Thầy gọi lên văn phòng "giảng đạo"!

* À thầy nhớ rồi, trò T.. đây mà, "quậy" nhưng học được, giờ em còn đi học không? hay làm gì?

- Dạ, em đã nghỉ học, đi lơ xe.Thầy vẫn dạy trường cũ?

* Không, người ta không lưu dụng Thầy, có lẽ do Thầy đã từng tu nghiệp ở Mỹ về.Xa trường, xa lớp, xa học trò, Thầy buồn! nên thường la cà các quán nhậu, mượn bia rượu để gặm nhấm nỗi buồn của Thầy!

Hai đứa chúng tôi ngồi xuống bàn Thầy.Vừa cùng Thầy nhâm nhi, vừa tâm sự những nỗi buồn vui của trường lớp thuở xưa, lẫn cuộc sống hiện tại.Thoáng chốc mà phố đã lên đèn.

* Thôi Thầy về, để Cô trông, hẹn gặp lại các em vào dịp khác.

- Dạ khoan,Thầy chờ em chút xíu.

Nói xong, bạn mình bước ra xe, thu gom toàn bộ rau cải cất giấu trong xe, được hai tụng khoảng 20kg, khệ nệ xách vào.

- Em gởi Thầy Cô chút ít rau cải dùng lấy thảo.

Hồi đó còn ngăn sông cấm chợ, rau cải từ Đà Lạt về Sài Gòn, phải qua nhiều trạm sạt hàng rất nhiêu khê, nên có giá trị lắm.

Thầy nhìn học trò, vẻ mặt cảm động.

* Thầy cảm ơn em, trong đau buồn tưởng chừng như sắp gục ngã, may mắn còn gặp lại nghĩa tình của học trò cũ, đó là hạnh phúc giúp Thầy gượng dậy.

- Dạ, có chi đâu Thầy, chính em mới là người cảm ơn Thầy, đã ban cho em tri thức và đạo đức làm người.

Hai đứa tôi giúp Thầy mang hàng ra xe, một cột sau ba-ga, một máng vào ghi-đông xe, rồi đứng nhìn theo những bước chân đạp xe uể oải của Thầy, cho đến khi khuất ở ngã tư đường.

Chúng tôi trở vào quán, nhưng sao lạ, trên đôi mắt bạn tôi, nước đã lưng tròng.

- Tao thương Thầy quá.

* Cái thằng kì, thanh niên gì yếu xìu, vui đó rồi khóc đó.

Ủa! mà sao mắt mình cũng cay cay!

Sau lần ấy, chúng tôi không còn gặp lại Thầy nữa.

Sài Gòn hỡi, nghĩa tình xin níu giữ

Mặc tang thương biến đổi khôn lường.

TB: bài viết thay lời kính viếng Thầy Nguyễn Văn Cố, Giáo sư Anh văn, Tổng Giám Thị trường trung học Nguyễn Trãi Sài Gòn 4.

Trần Khắc Tường

THƯỚC ĐO LÒNG CHUNG THỦY (MỘC LAN)

 

THƯỚC ĐO LÒNG CHUNG THỦY

Người ta thường đo lòng chung thủy bằng nước mắt. Người ngoài khi nhìn thấy ai khóc nhiều hơn trong đám tang của người bạn đời, người đó được xem là yêu sâu, thương đậm.

Nhưng đi qua vài câu chuyện đời thường, tôi chợt hiểu: NƯỚC MẮT CHƯA BAO GIỜ LÀ THƯỚC ĐO CHÍNH XÁC NHẤT TRONG TÌNH YÊU.

Hai cuộc hôn nhân tôi từng chứng kiến, hai cái chết và hai cách chọn sống tiếp của người ở lại. Tôi hiểu ra rằng, độ dày của chung thủy không nằm ở phút tiễn biệt, mà nằm ở quãng đời còn lại sau đó.

Mùng Năm Tết.

Buổi sáng hôm ấy, anh còn năn nỉ vợ quay mặt lại cho mình hôn một cái trước khi đi làm.

“Thôi mà cưng, em đừng giận anh nữa. Quay ra đây cho anh hôn một cái rồi anh đi làm coi nè.”

Chị vẫn dỗi hờn mát

“Anh muốn đi đâu thì đi. Tui không cần một con người bạc bẽo như anh!”

Vẫn những tưởng còn rất nhiều thời gian dành cho nhau nên anh đứng dậy chỉnh đốn lại tác phong rồi dặn thêm chị rằng:

“Nếu em đi chùa về mà không thấy anh thì qua nội đón bé Nị về nhé!" Ngày đầu năm có khi anh lai rai với ly với bạn bè rồi anh mới về"

Đâu có ai ngờ, đó là đoạn hội thoại cuối cùng của hai vợ chồng.

Chiều hôm ấy, trên đường từ chùa về, chị gặp tai nạn và ra đi đột ngột.
Anh đau đớn như phát dại. Khóc vật vã, quằn quại, đến ngày đưa tang còn nhảy xuống huyệt mộ đòi chết theo chị. Đứa con gái chưa đầy bảy tuổi ôm chặt quan tài của mẹ, khóc đến khản giọng không chịu buông tay. Nhìn cảnh ấy, ai cũng xót xa cho anh thương vợ mình đến tận cùng.

Tôi cũng đã nghĩ như vậy. Nhưng hóa ra, có những giọt nước mắt chỉ đủ ướt một đám tang.

Chưa đầy một tháng sau ngày chị mất, anh đã đưa về nhà một người phụ nữ khác. Dù không nói cười vui vẻ Nhưng người đàn bà ấy sinh hoạt ăn cơm bằng nồi ơ xoang chảo chén bát của chị, ngủ trên chiếc giường còn vương hơi ấm, đi lại trong căn nhà chị từng chút một vun vén, nằm trong vòng tay của người đàn ông vừa mới hôm qua còn gào khóc đòi chết theo vợ.

Thì ra anh đã có người phụ nữ khác từ trước, chị phát hiện nên hai người cự cãi nhau ỏm tỏi cả cái tết.

Tôi không biết phải đặt tên cho cảm giác của mình lúc đó là gì. Chỉ thấy trong lòng chới với như vừa nhìn thấy một điều gì đó sụp đổ. Không phải ngôi nhà. Không phải cuộc hôn nhân. Mà là niềm tin ngỡ như vững chắc vào những lời yêu nghe rất cảm động ở một cái đám tang.

Người lớn có thể tự dỗ dành rằng người sống phải sống tiếp thôi. Nhưng còn đứa con gái nhỏ kia thì sao?

 Nó vừa mất mẹ khi chưa kịp lớn. Còn phải chứng kiến mẹ mình bị thay thế bằng một người phụ nữ khác quá nhanh trong chính căn nhà cũ. Nó bị đưa về ở với bà nội, mang theo một vết xước sâu hoắm trong tim không thể nào phai theo năm tháng.

 Có những đứa trẻ lớn lên không phải bằng tuổi tác, mà bằng sự tổn thương như vậy đó.



Ở một câu chuyện khác.

Một gia đình khác. Một cái chết khác. Và một người đàn bà ở lại theo một cách hoàn toàn khác.

 Ngày anh mất vì tai nạn trên đường đi làm, chị không gào khóc. Không ngất lịm và tuyệt nhiên không một giọt nước mắt rơi.

Chị chỉ lặng lẽ ngồi bên anh, lấy lược chải tóc cho anh, lau mặt cắt móng tay móng chân cho anh, còn tự tay thay quần áo và thắt lại chiếc cà vạt thật ngay ngắn. Ai muốn phụ, chị cũng lắc đầu. Chị nói tỉnh khô là để chị làm.

Người ta xì xào sau lưng chị. Nói chị lạnh lùng, vợ gì mà chồng chết không rơi nổi một giọt nước mắt.

Nhưng tôi hiểu.

Không phải chị không đau, mà vì nỗi đau quá lớn đã làm chị tê dại. Chị vẫn chưa tin anh đã thật sự rời đi. Chị vẫn chăm anh như một thói quen, như thể là chốc lát nữa thôi anh sẽ mở mắt ra, ngồi dậy, cười hiền rồi bảo chị đừng lo.

Mãi đến lúc người ta hạ huyệt, chị mới thét lên một tiếng xé lòng rồi ngất lịm giữa trời trưa oi bức.

Tiếng thét ấy, với tôi, còn đau hơn mọi tiếng khóc vật vã mà tôi từng nghe.

Sau đám tang, chị sống những tháng ngày tối tăm nhất đời mình. Nhưng thời gian, con cái, cơm áo và trách nhiệm kéo chị vực dậy.

Chị vẫn sống, vẫn đi qua cuộc đời này bằng dáng vẻ hiên ngang, nhưng chị không còn là người phụ nữ của ngày xưa nữa.

Từ ngày anh mất, tôi chưa từng thấy lại nụ cười từng sáng bừng khi thấy anh đi làm về trong đôi mắt của chị.

 Chị vẫn đẹp, vẫn dịu dàng nhưng đôi mắt lại toát lên vẽ kiên định mạnh mẽ, người đàn ông nào muốn ve vãn chị khi nhìn vào đôi mắt ấy đều nhận thấy được rằng: - xin lỗi tôi không phải là người phụ nữ để anh tìm hiểu.

Cho đến tận bây giờ, chị vẫn một mình.

Người ta hay hỏi chung thủy là gì.

Theo tôi, chung thủy không nằm ở việc một người khóc lớn đến đâu trong ngày tiễn biệt. Cũng không nằm ở những lời thề thốt lúc sinh ly.

Chung thủy nằm ở quãng đời sau đó.

Là khi đám đã tan, trống kèn đã dứt, nhang trên bàn thờ không còn nghi ngút khói, nước mắt đã khô chỉ còn người ở lại đối diện với chiếc giường trống, với cái chén cái ly, với những thói quen cũ không biết cất vào đâu thì lúc đó mới biết lòng người sâu hay cạn.

Nếu phải chọn một thước đo cho lòng chung thủy, tôi sẽ không chọn nước mắt.

Tôi chọn thời gian vì thời gian chưa làm cho tôi phải thất vọng điều gì ở bản thân.

Thời gian là thứ công bằng nhất. Nó bóc tách lớp cảm xúc nhất thời, phơi bày tận cùng bản chất của một con người, và trả lại nguyên hình cho mọi lời yêu từng nói.



Vậy thế cho nên thời gian chưa bao giờ nói dối một ai cả.

Vậy là ta đã xa nhau

Lòng buồn hun hút đêm sầu mông lung.

Tim trao nhưng nhịp chẳng cùng

Nghe tình rụng cánh bên vùng yêu thương.

Hợp tan đau xót lẽ thường

Nguồn yêu chợt tắt, vô phương tìm về.

Mộng lòng chưa thoát u mê

Một vùng quạnh quẽ, lời thề khuất xa.

Trần gian nào phải riêng ta

Còn nhau xin giữ...

....gọi là....

.....tin yêu....


Mộc Lan

JULY 4TH KỂ CHUYỆN: MỸ NÓI LÀ LÀM (KIM LOAN)

 

KIM LOAN (TÁC GIẢ)

JULY 4^TH KỂ CHUYỆN: MỸ NÓI LÀ LÀM

Một mùa hè của những năm trước, trong chuyến thăm gia đình ở Arlington, Texas, tôi theo chị tôi đi chợ Hongkong. Đang loay hoay lựa trái mít, có một chú người Việt Nam đứng bên hàng rau quả nhìn tôi chằm chằm, rồi tiến lại phía tôi:

             - Cô là cô Loan, ngày xưa ở trại tỵ nạn Thailand ?

Tôi nhìn chú, không ngạc nhiên lắm, vì ở Mỹ hay Canada, thỉnh thoảng tôi cũng có gặp lại người tỵ nạn ngày xưa, rồi nhận ra nhau sau thời gian dài xa cách. Giống như những lần khác, khi không nhớ ra người đối diện, tôi vẫn mỉm cười:

- Dạ, đúng rồi chú! Chú tên gì, ở khu nào, nhà nào?

Chú nhoẻn miệng cười:

            - Vậy là cô không nhận ta tôi rồi! Tôi là Hiếu, ở lô E cạnh lô D của cô, có lần cô và mấy cô bạn chung nhà nhờ tôi đến bít cái ổ chuột trong góc nhà cô đó!

 - Ôi, con nhớ ra rồi, chú Hiếu “handy man” thường giúp đỡ bà con những chuyện “nhà cửa” trại tỵ nạn đây mà! Chú thứ lỗi cho con, lâu quá rồi, con chẳng nhớ rõ…

Chú Hiếu cười xoà, dễ chịu:

- Cô không nhớ tôi là chuyện đương nhiên, nhưng chắc chắn là nhiều dân S1 Panatnikhom phải nhớ cô, vì cô phát thư trên bưu điện mà. Dù quen hay không quen, dù thương hay không thương cô, ở trại ai cũng đều phải lên đó… nhìn mặt cô hết á!

Tôi cười lớn:

- Cám ơn chú đã nhớ… cái mặt của con, nhà chú ở Arlington này hả?

- Không, tôi ở Houston, xuống đây chơi với gia đình em vợ, họ đang lựa catfish trong kia, cô có rảnh thì nói chuyện với tôi chút nhe, mà cô định cư ở đây hồi nào đến giờ?

- Con ở Canada chú ơi, nhưng gia đình, họ hàng con bên đây đông lắm. Còn chú, con nhớ là hồi đó chú rớt thanh lọc, vậy chú qua Mỹ diện gì, qua lâu chưa?

Chú gật gù:

 - Gia đình tôi qua đây theo diện ROVR. (Resetlement Opportunity For Vietnamese Returnees) đó cô!  Phải nói là phước đức ông bà để lại, nên gia đình tôi may mắn, đăng ký hồi hương theo lời kêu gọi của phái đoàn Mỹ.

Rồi chú kể, những ngày tháng ở trại nặng nề, u tối, khi mà tất cả người rớt thanh lọc cương quyết bám trụ, chiến đấu chống cưỡng bách hồi hương, với khẩu hiệu “Tự do hay là chết!”. Khoảng giữa năm 1994, phái đoàn Mỹ vào trại, nói chuyện với mọi người với những câu “chơi chữ” rất thấm thía và cảm thông: “ Chúng tôi biết quý vị đã bỏ quê hương qua trại tỵ nạn, sẵn sàng MẤT tất cả vì hai chữ tự do, và nay kiên quyết không hồi hương vì sợ MẤT mặt! Chúng tôi xin hứa, nếu quý vị trở về trong giai đoạn này, chúng tôi sẽ giúp quý vị định cư ở Hoa Kỳ”.

Nhưng lúc ấy, nhiều người còn nghi ngờ thiện chí của Mỹ, sợ rằng đó chỉ là chiêu bài giúp Cao Uỷ dẹp trại tỵ nạn, nên không phải ai cũng lên đăng ký hồi hương, và nhiều người tuyên bố ở lại đấu tranh cho đến cùng.

Tôi hỏi chú Hiếu:

- Vậy là chú về đúng thời điểm phái đoàn Mỹ yêu cầu?

- Lúc đó tôi hoang mang dữ lắm. Vợ tôi cũng nản, bả nói tội cho ba đứa con tuổi ăn tuổi lớn, sẽ ở trại cho tới bao giờ, trong khi người ta rỉ tai nhau, biểu đừng hồi hương, coi chừng mắc bẫy. Cuối cùng, tôi quyết định, phải liều lần nữa, nghe lời phái đoàn Mỹ, đi về, nếu may mắn thì được đi, còn không thì trở lại như hồi chưa vượt biên, tới đâu hay tới đó.

 - Và chú đã gặp may!

 Chú Hiếu mắt lấp lánh vui:

 - Quả thật, Mỹ nói là Mỹ làm cô ạ, chớ không tráo trở lật lọng như bọn cộng sản Việt Nam, nói một đằng làm một nẻo. Mỹ đã kêu phỏng vấn tất cả những người ra về trong dịp này, có người qua trại một mình, về nhà được kéo theo cả vợ con đi luôn, sướng thiệt là sướng. Nhiều người về trước thời hạn hoặc sau thời hạn, nghe tin cũng kéo lên xin đi, mà Mỹ dứt khoát không cho. Mỹ là thế đấy, hứa là làm, và làm thì đúng luật, trước một ngày và sau một ngày cũng phải chịu thua.

Tôi cũng vui lây:

- Con cũng chúc mừng gia đình chú đã đạt được ước mơ. Giờ cuộc sống gia đình chú ổn không?

 - Không phải ổn mà là rất ổn. Hồi mới qua, vợ chồng tôi về vùng Liberal, Kansas làm hãng thịt bò, rồi dọn về Houston để tiện cho con cái học hành. Nói để cô mừng, các con tôi hai đứa tốt nghiệp Cao Đẳng, đứa xong Đại Học, lập gia đình đuề huề, nhà cửa công việc êm xuôi. Nói thiệt, tôi mang ơn nước Mỹ vô vàn, vì nếu còn kẹt lại Việt Nam, thì đến đời con đời cháu tui cũng còn chưa thoát nghèo đói, bất công. Gia đình tôi đúng là từ địa ngục đã được chính phủ Mỹ đưa lên thiên đàng.

Tôi nghe chú nói mà hưng phấn theo từng lời của chú. Tôi chưa gặp ai tỏ lòng tri ân quê hương thứ hai của mình một cách tràn đầy, hãnh diện như chú. Nhân tiện vài ngày sau đó vợ chồng tôi đi New Orleans, Louisiana sẽ ghé qua Houston, chú mời chúng tôi đến thăm nhà, rồi đãi bữa buffet Việt tại nhà hàng Kim Sơn .

Từ đó, tôi và chú giữ liên lạc qua phone, thỉnh thoảng nhắn tin qua lại, chúc mừng những dịp lễ lớn trong năm như Thanksviving, Giáng Sinh, Tết Ta.

Vậy mà mới tuần qua, chú Hiếu bỗng phone cho tôi:

-        Cô Loan có đang xem World Cup không, tôi cứ tưởng cô sẽ bay qua Texas để xem cùng gia đình chớ! Kỳ này ba nước Bắc Mỹ tổ chức chung, nhưng đa số các trận đều ở bên Mỹ, hay là cô tính xem bên Canada ủng hộ đội nhà?

-        Dạ tụi con cũng đã từng dự định xem cả bên Mỹ và Canada luôn đó, nhưng phút cuối có việc đột xuất nên không qua đó chú ơi!

-        Tôi nhớ ở trại cô mê World Cup, đêm nào cũng đi xem, mùa World Cup Italy 1990, cô còn nhớ không?

-        Làm sao con quên được, hầu như đêm nào nhóm tụi con cũng đi xem, có khi xem cả hai trận, đến 4 giờ sáng, về ngủ được vài tiếng phải dậy đi làm, rồi cũng có “cá độ” dù chỉ là những gói mì MaMa, ôi những kỷ niệm “ngày và đêm xôn xao” World Cup vui quá chừng .

-        Hồi đó ở trại, thông tin về các đội bóng không có, mỗi sáng tụi tôi phải đứng chờ ở phòng bưu điện nơi cô làm thiện nguyện, chờ bà boss người Úc đem tờ báo Bangkok Post vào, mấy anh em bưu điện đọc tin mục thể thao, rồi ra kể cho chúng tôi nghe diễn biến, để tối đi xem thêm phần hào hứng.

-        Chú nhớ dai thiệt ! Vậy kỳ này chú có đi xem ở sân Houston không?

-        Tuổi lớn rồi, tôi xem ở nhà, nhưng con trai tôi và cháu nội có đi xem, chúng bảo đã lắm, đáng đồng tiền bát gạo lắm. Tôi tự hào về nước Mỹ, sân bóng nào cũng to lớn, tối tân, hiện đại, đông kín khán giả. Nghe dân Châu Âu qua đây xem World Cup khen nước Mỹ nức nở, tôi cũng nở lỗ mũi.

Chú vẫn tuôn trào cảm xúc:

-        Tại vì cô có gia đình bên Mỹ nên tôi mới dám nói hết cảm tưởng, chứ khi nói chuyện với mấy người tỵ nạn cũ nay ở Úc, Canada tôi đâu dám nói như thế, sợ họ tự ái, mặc dù tôi biết Mỹ, Canada, Úc đều là những nước tư bản tự do giàu có, nhưng tôi là công dân Mỹ nên tôi khoe nước Mỹ của tôi chút xíu, cô nhỉ!

-        Đúng vậy, hổm rày tin tức tràn lan khắp nơi, chuyện bên lề World Cup, cổ động viên khắp thế giới đổ về, họ thích thú ngạc nhiên và bất ngờ khi tận mắt chứng kiến nước Mỹ, khác với những gì họ “nghe nói” và tưởng tượng. Họ khen ngợi nước Mỹ rộng lớn, giàu có, hiện đại, thức ăn ngon rẻ, nhà vệ sinh tiện lợi khắp nơi, họ trầm trồ khi bước vào Costco, các cây xăng, các cửa hàng, người dân thân thiện hiếu khách. Dù sao đi nữa, nước Mỹ vẫn xứng đáng là quốc gia hàng đầu thế giới.

-        Bởi vậy bữa nay tôi muốn nhắc lại câu nói của tôi ngày nào, “Mỹ Nói Là Làm” trong chuyện bóng đá. Xưa nay Mỹ không có tiếng tăm về bóng đá, nhưng sau khi Mỹ đăng cai World Cup 1994 thì tình hình đã đổi khác, nước Mỹ quyết chí đầu tư vào bóng đá, và kết quả năm nay, đội bóng Mỹ có nhiều tiến bộ, ở vòng Bảng thắng giòn giã hai trận đầu, đứng đầu bảng tiến vào vòng 32 đội, tôi tin đội Mỹ sẽ còn tiến xa hơn nữa trong World Cup này. “Mỹ Nói Là Làm” là thế đấy. À, quên nữa, nếu cô qua đây dịp Lễ Độc Lập July 4^th, năm nay là 250 năm nước Mỹ, sẽ vui lắm. Phải nói là nước Mỹ được đăng cai World Cup rất đúng “ngày lành tháng tốt”, cả thế giới sẽ chứng kiến niềm tự hào, yêu nước của dân tộc và người dân Mỹ Quốc.

-        Dạ, con đã từng đón Lễ Độc Lập Mỹ ở Texas, California, và Hawaii. Cũng giống như bên Canada, chiều tối cả gia đình ra ngoài sân garage làm tiệc BBQ, uống bia, thỉnh thoảng nghe tiếng pháo bông rộn ràng đâu đó, rồi chờ đến giờ đi xem pháo bông chính thức. Cảm giác thật là tuyệt vời, đầy lòng tri ân với quê hương thứ hai, phải không chú?

-        Cô nói tôi mới nhớ, Canada cũng mừng Quốc Khánh tháng 7 giống Mỹ phải không?

-        Chính xác Canada Day là July 1^st đó chú, nhưng năm nay Canada chỉ mới 159 tuổi thôi hà, còn thua Mỹ gần cả trăm năm.

-        Tiếc quá, nếu cô qua Mỹ đón Lễ Độc Lập 250 năm của Mỹ, tôi rất hân hạnh được mời cô đến Houston dự Thánh Lễ và tiệc kỷ niệm 50 năm ngày cưới của vợ chồng tôi, và nhân tiện mừng đứa cháu ngoại của chúng tôi vừa được nhận vào học Y Khoa .

-        Trời! Chúc mừng chú và gia đình, hình như Lễ Độc Lập năm nay là… dành riêng cho gia đình chú thôi á!

Tiếng chú cười sảng khoái, hạnh phúc xen lẫn tự hào, và trước khi cúp phone, chú vẫn không quên chúc tôi:

-        Thôi thì không gặp nhau kỳ này, tôi cũng xin chúc …ké “Happy 159 Birthday Canada” của cô nhé!

-        Dạ, và chúng ta cùng chúc nhau mùa World Cup, Independent Day, Canada Day vui vẻ!

Edmonton, Tháng 7/2026

KIM LOAN

NHỮNG TẤM LÒNG VÀNG (CÂU CHUYỆN THẬT CỦA GĐ TÁC GIẢ PHAN NỮ LAN)

 

Những Tấm Lòng Vàng

25/11/2024

• Phan Nữ Lan

Tác giả Phan Nữ Lan (Tháinữlan/TháiLan) sinh trưởng tại Đà Lạt, Việt Nam. Cô làm công việc giảng dạy Pháp ngữ và Anh ngữ và biên, phiên dịch ở Việt Nam cũng như khi đã định cư tại tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Cô còn là cộng tác viên của báo Trẻ magazine, Bút Việt, Nam Úc Tuần Báo, Á Châu Thời Báo, báo Người Việt và Việt Báo. Đây là bài viết đầu tiên tham dự chương trình Viết Về Nước Mỹ mang nội dung bày tỏ lòng tri ân với những “tấm lòng vàng” trong đời sống của cô và gia đình nhân mùa lễ Tạ Ơn.

 

***

Trong cuộc đời của mỗi người, bất kỳ ở nơi nào trên thế giới, từ khi có trí khôn, là ta đã mang nợ và phải biết ơn nhiều người- từ Tổ Tiên Ông Bà, người làm ra hạt gạo nuôi ta, Đấng Sinh Thành, đến những Thầy Cô dẫn dắt ta, các cô chú Thương Phế Binh đã bảo vệ chúng ta bằng chính cuộc đời họ, đến bạn bè, người quản lý và giám đốc nơi ta làm việc, đồng nghiệp... người quen người lạ… tất cả mọi người chung quanh, ta đều mang ơn họ, không nhiều thì ít...

Và riêng đối với những người được định cư ở quê hương thứ hai, ta còn phải mắc nợ thêm bao nhiêu là người nữa- từ chính phủ, những vị tổng thống, từ những vị giúp những chương trình tái định cư HO, ODP… đến những vị ân nhân bảo lãnh...v.v... trái tim nhân ái của họ bao la vô cùng... Kể ra tất cả những người làm ơn cho ta sẽ không hết - ở đây tôi chỉ xin đơn cử một vài việc rất gần đối với gia đình tôi, với đất nước “Cờ Hoa” đầy tình người này.

Sở hữu gia tài do thế hệ cha ông để lại, hoặc tự mình vươn lên bằng đôi tay và khối óc là những điều may mắn mà không phải ai cũng gặp được. Nhưng sử dụng vốn liếng trời cho ấy cho đúng với lương tâm lại là một điều không dễ thực hiện. Bao nhiêu cạm bẫy vật chất, bao nhiêu cảnh đời trong phút chốc lại trắng tay. Nếu những người ấy biết dùng sự may mắn để tạo phước đức cho đời này và các thế hệ con cháu, vừa giúp người, vừa giúp mình có một cuộc sống hữu ích, có lẽ cuộc đời sẽ có được biết bao bông hoa tươi đẹp. Và nơi cần sự giúp đỡ ấy nhất có lẽ là những bệnh viện được những người có điều kiện và lòng thiện nguyện giúp đóng góp một bàn tay không nhỏ. Những mảnh đời không may phải mang bệnh tật, nếu không có những tấm lòng nhân ái thì sẽ ra sao? Thời gian gần đây, gia đình tôi đã được tiếp cận và mang ơn những bàn tay ấy đến muôn đời. Cầu xin Ơn Trên gia hộ cho những Tấm Lòng Vàng ấy luôn gặp phước. Xin gởi đến quý vị hai câu chuyện về gia đình của tôi.

Chuyện thứ nhất. Ở xứ Cờ Hoa, những trái tim ấy đã rải tình thương đi cùng khắp. Có những bệnh viện chữa bệnh nan y, bệnh nhân không phải trả bất kỳ một chi phí nào, mà đúng ra rất cao để trang trải bao nhiêu là điều kiện để có được những cuộc phẫu thuật, phòng ốc, nhân viên. . . Bệnh viện Nhi, nơi cháu tôi vừa mới chào đời, niềm vui chưa trọn thì qua kiểm tra được biết cháu mang căn bệnh rất hiếm ở các bé, có khối nước trên não, chỉ xảy ra 0,15% trường hợp.

Mới được nhìn thấy ánh sáng mặt trời chưa tới một tuần, bé đã phải trải qua phẫu thuật não. Tin như sét đánh! Tại sao? Và tại sao lại là cháu yêu thương của tôi? Bé còn nhỏ quá, sức của bé có thể chịu đựng để vượt qua không? Các bác sĩ với lương tâm nghề nghiệp thật đáng trân trọng vừa muốn cứu chữa bé, vừa muốn học hỏi thêm để đối phó với bao nhiêu căn bệnh nan y khác, hàng ngày đến phòng bệnh của cháu rất nhiều. và trước hôm phẫu thuật, khoảng 20 bác sĩ đến để kiểm tra mắt, tim, phổi... mỗi vị chuyên môn về một ngành.

Cuộc phẫu thuật kéo dài 9 giờ rưỡi thay vì 6 giờ như dự định. Từng phút giây nặng nề trôi qua. Nhưng Trời xót thương chúng tôi đã gởi đến cho gia đình chúng tôi những vị có lương tâm và tay nghề rất cao nên mọi việc đã thành công. Giờ đây bé đang hồi sức trong ít lâu, để rồi lại chịu hóa trị, xạ trị. Điều làm cho chúng tôi rất ấm lòng trong nỗi đau khôn cùng là ngoài sự giúp đỡ về viện phí của các nhà hảo tâm, còn có bao nhiêu cơ quan đoàn thể đến để giúp ba mẹ cháu làm đơn xin trợ giúp về y tế (Medicaid), trợ giúp về phương tiện đi lại (thẻ để đổ xăng… ), những bữa ăn của bệnh viện cho mẹ cháu, và vô vàn những ân cần chăm sóc của những bàn tay thiện nguyện. 

Nỗi đau khi nhìn thấy bao nhiêu trẻ con nô đùa, tại sao cháu mình lại không được như chúng, được vơi đi phần nào khi nhận được tình cảm từ những trái tim yêu thương như thế. Cám ơn xứ sở Tràn Đầy Tình Người. Cám ơn những Tấm Lòng Vàng. Xin ghi lòng tạc dạ những sự tận tâm của quý vị bác sĩ y tá, nhân viên của bệnh viện Children's Health, Dallas, Texas. Xin đa tạ các Mạnh thường quân.

Và ngẫm nghĩ về Đất Mẹ, nơi các đại gia xây mọi thứ bằng vàng, vung tiền không gớm tay thay vì giúp những bệnh nhân thoát khỏi phải cảnh đau thương! Mỗi bệnh nhân cho dù vào Cấp Cứu, cũng phải bì thư lớn nhỏ thì mới được chữa trị. Tình người của họ ở đâu?  “Lương Y Như Từ Mẫu “ đâu rồi? Lời thề Hippocrate “Tôi sẽ tránh mọi điều xấu và bất công!” đâu rồi? Chắc họ không cần biết đến lương tâm và việc để lại phước đức cho con cháu. Đau đớn thay!

Chuyện thứ hai. Lúc gia đình tôi mới được thở không khí tự do ở đất nước yêu thương này- sau nhiều chục năm sống với "Bác và Đảng ta". Đến đây rất trễ, so với nhiều gia đình (sau năm 2000), nhưng vẫn còn may mắn hơn những máu mủ ruột thịt còn đau thương ở Đất Mẹ. Có một mùa hè tôi qua California thăm Mẹ và các em tôi.

Một ngày thật đẹp, đi biển Newport, tôi vốn rất mê những con sóng, mê ánh trăng, hoàng hôn, bình minh trên nền trời cũng như đại dương xanh thẫm. Mùa hè nên biển rất đông người, tôi đi với gia đình hai em tôi. Đến nơi hai em bơi ra xa, còn tôi ở gần bờ hơn, tuy vậy mực nước  cũng khá sâu. Nước thật trong mát, nhìn ra xa vài con thuyền hoặc ván lướt sóng của các bạn trẻ làm nước bắn tung tóe thật là đẹp mắt và cảnh vật sao thanh bình quá!

Tôi nhắm mắt tận hưởng mùi gió biển, mùi cát mặn, mùi không khí yên bình, vừa thân thương vừa lãng mạn, đất trời bao là đẹp quá... và ước gì ngay bây giờ có một người rất gần gũi đang ở đây, ngay bên tôi, vẫy nước tóe vào nhau như chúng tôi vẫn thích nô đùa như trẻ con mỗi khi ra biển, mơ màng trong niềm vui hư ảo.

Bỗng dưng có con sóng thật mạnh, xoáy vào bên dưới lòng nước, cuốn tôi xuống thật nhanh. Tôi không kịp phản ứng, không còn biết mình phải quẩy chân lên hay la cầu cứu, tôi ú ớ không biết làm thế nào vì kêu không ra tiếng. Trong phút giây ấy, hình ảnh bao nhiêu người thân hiện lên trong trí, Cha Mẹ anh chị em, con cháu... ôi chắc tôi không kịp nói lời giã từ. May sao có một chị người “Mễ” bơi gần đó chạy lên gọi người canh gác bãi biển (safeguard).  Người ấy chạy đến ngay và mang tôi lên bờ, làm hô hấp cấp cứu cho tôi.

Tôi thiếp đi. Khi tỉnh dậy thấy mình nằm trên giường bệnh viện cấp cứu, lúc đó người em kế tôi đang đứng bên cạnh giường, và kể lại mọi việc. “…Chỉ một giây nữa thôi, nếu chị người “Mễ” ấy không nhìn thấy, thì giờ này chị đang nằm trong một hộp sắt của ngăn phòng lạnh, im hơi, cùng với bao nhiêu người khác, được kéo ra kéo vô để em và mọi người nhìn thăm chị, chị ơi...!" Vài ngày sau đó, tôi được về nhà, rồi về lại xứ Cao Bồi Texas của tôi.

 

Nhiều ngày sau, là giấy đòi nợ (bills) khoảng 7,000 đô la! Trời ơi! Gia đình tôi qua đây rất trễ. Hai con trai lớn trên 21tuổi đã phải du học bên nước Úc, chỉ có hai gái út còn học trung học. Bố chúng cũng phải đi cày, phần tôi đi dạy tiếng Pháp và làm thêm 4 “jobs” bán thời gian. Thì ngoài những hóa đơn hàng tháng cho mọi sinh hoạt, làm sao có được một vài trăm mỗi tháng để trả góp cho khoản nợ kếch xù này đây?

Trời đất quay cuồng. Thêm nữa, bên Cali mọi thứ đều đắt đỏ hơn nhiều so với bên tôi ở. Tôi lo canh cánh trong lòng suốt nhiều ngày. Vì mới qua nên không biết rằng ở đây ai cũng phải mắc nợ, từ cô cậu sinh viên cho tới những người có cơ sở làm ăn tiểu thương hoặc đại thương gia. Khi nghe người thân và bạn bè cho biết điều ấy, tôi cũng đỡ lo, nhưng cũng phải nghĩ đến việc trả dần món nợ. Thế là mỗi tháng gởi tạm bên bệnh viện Newport vài chục, một trăm đồng thời làm đơn để được chứng minh là thu nhập thấp, mong họ bớt phần nào món nợ ấy.

Vài tháng trôi qua, tôi đã gởi những giấy tờ cần thiết qua Cali, mà vẫn trả nợ vài phần trăm của số tiền ấy. Đến một ngày, thật là một ngày đẹp trời mùa Xuân, theo như người bản địa các đồng nghiệp thường nói khi họ có một việc rất vui mừng: “You made my day!” Ngày hôm nay tôi thật sự vui mừng quá. Đó là ngày nhận được thư của bệnh viện bên Cali, ghi rằng tôi không còn nợ họ đồng xu cắc bạc nào nữa cả, và lại còn được hoàn trả lại toàn bộ số tiền mà tôi đã chắt chiu hàng tháng để trả nợ khoảng vài trăm đồng! Thật sự là Lạy Trời! Thật không ngờ một đất nước quá sức Giàu lòng Nhân Ái, thấu hiểu nhưng nỗi khổ của người “lao động cật lực" Tình người bao la, thế nên đất nước họ giàu mạnh là phải, vì được Trời thương!

Những mẩu chuyện trên đây, có lẽ và chắc chắn đối với những người định cư nơi này rất lâu, hoặc đối với người dân bản xứ là điều bình thường, nhưng đối với gia đình tôi, mới được vớt lên từ hố sâu thẳm của khổ ải với thực tế quá phũ phàng của bên gọi là thắng cuộc, với bao nhiêu là đắng cay tủi nhục mà bất kỳ nỗi đau nào cũng cần phải có “bao thơ”, thì những sự việc cỏn con này là niềm hạnh phúc vô biên.

Một lần nữa, xin cảm ơn Nước Mỹ, cảm ơn dân Mỹ và chính quyền Mỹ nói chung, và xin cảm ơn những vị ân nhân- Cầu xin Ơn trên luôn ban Bình An đến gia đình họ. Xin TẠ ƠN TRỜI.

Mùa Tạ Ơn 2024, xứ Cao Bồi Texas

Phannữlan