.jpg)
Nhạc truyện: Ăn khế trả ngàn vàng, phần #1 của Đào thế Vượng đã được viết vào năm 1992 cho các em học sinh ở các trung tâm Việt Ngữ thuộc miền nam California. Ca sĩ đầu tiên của nhạc truyện này là Thùy Vân lúc 6 tuổi cùng với các bạn đồng lứa. Nhạc truyện này được thu âm lại qua giọng hát của Ái Vy và Ái Khanh. Đào thế Vượng.
www.youtube.com/watch?reload=9&feature=shared&v=VqoW8scaKNg
.jpg)
QUẶNG TITAN
Chào bạn đọc
CHUYỆN KỂ SAU ĐÂY CỦA MỘT TIỀU PHU THỜI GIAN SỐNG VỚI THÔN LÀNG GẶP NGƯỜI DÂN VÉT CÁT TITAN ĐÓ LÀ NHỮNG ƯỚC MƠ CHÁY BỎNG DO MIẾNG CƠM MANH ÁO...
*
QUẶNG TITAN- ƯỚC MƠ CỦA MỘT THÔN NGHÈO VEN BIỂN
ký ức
Chiếc xe đạp thồ với đống củi chất đầy của anh bán củi vừa vượt qua khỏi quán Ông Uy thì bắt đầu đổ dốc. Hình ảnh cái quán nghèo với một ông già có bộ quần áo vá cả trăm mảnh cùng cái ống thuốc lào dài lê thê bên cạnh đã trở thành quen thuộc trong mắt một kẻ tiều phu như anh. Cái quán của ông Uy là điểm dừng chân của người vừa dưới dốc lên. Họ đi chợ tỉnh về, họa hoằn lắm mới ghé quán ông già. Nhưng cũng từ cái quán này nó là điểm báo hiệu cho ai bắt đầu đổ dốc; phải chuẩn bị tinh thần cùng gân cốt sẵn sàng kìm lại một sức nặng bắt đầu lao xuống.
Bắt đầu đổ dốc đó cũng là lý do cho anh bán củi tạm quên đi hình ảnh ông ngồi giữ quán đang mơ màng bên cái ống thuốc lào cùng khói thuốc la đà, bay bổng. Anh phải gắng sức cùng chú ý ghì cho được chiếc xe củi nặng. Chiếc xe đạp thồ đổ dốc Tân Sơn. Rừng cây đốn hết, con dốc sau nhiều cơn mưa lớn đầu mùa, hai bên là những hố sâu do nước xói. Nước lũ mùa mưa tạo nên nhiều hố nứt toang hoác. Mấy cái hố sâu là mối đe dọa thực sự, làm những ai đang thồ than củi đổ dốc đều rợn người lo sợ. Giá như không đủ sức để kìm sức nặng đang theo đà xuống dốc thì đố ai biết trước tai họa ra sao.
Hết dốc, con đường bằng phẳng hơn. Người thồ củi bắt đầu thở phào nhẹ nhỏm. Hôm nay anh chợt thấy lạ do nhìn thấy một bên con đường Tỉnh Lộ 23 có nhiều đống cát đen làm anh bắt đầu chú ý. Tuần trước anh có thấy một hai đống, nhưng anh chỉ nhìn thoáng qua, không chú ý làm gì.
Hôm nay có người trong thôn trả lời anh:
-Cát quặng Titan đó!
Giờ thì có quá nhiều đống cát đen titan. Những đống cát tuy không hàng lối thẳng ngay, nhưng số lượng của nó khiến anh tin điều người trong thôn vừa trả lời anh, đó là sự thật.
Sự thật kia là gì?
có nghĩa là cái thôn này- nơi cha mẹ hai bên, anh và vợ anh cùng bà con thôn xóm cuộc sống chắc chắn sẽ thay đổi. Mớ kiến thức cỏn con ngày trước đi học tồn đọng trong trí óc, cho anh biết quặng titan người ta đang cần, thế giới đang cần để làm nhiều thứ hợp kim cần thiết. Anh nhớ mang máng, trong tạp chí nào đó ngày trước có nói về "thép nhôm". Loại hợp kim khi dùng trong quân sự chúng vừa nhẹ vừa cứng. Nhờ vào titan nó tạo lợi thế cho những chiếc thiết vận xa M113 lội nước...rồi hôm nay kỹ nghệ sau chiến tranh chắc chắn phải cần nó. Người ta sẽ về đây tạo dựng nhà máy, xưởng lọc …thôn anh sẽ hết nghèo, bà con em út của anh sẽ là những công nhân cùng đồng lương khá giả...
Còn nhiều ước đoán nữa, nhưng đó là nguồn tin tốt lành đến cho tất cả mọi người.
con bò cố kéo xe cát titan trên con đường cát lún
Suy nghĩ tốt đẹp tràn đầy hi vọng khiến hôm đó anh thồ xe củi không biết mệt.
Có mấy con bò cố gắng kéo chiếc xe đầy cát đen ướt, và lóng lánh hợp kim titan. Lớp cát đen chỉ đóng một lớp mỏng dọc bờ biển. Đoạn đường kéo cát từ ngoài biển vào con đường đất liên tỉnh xa khoảng non hai cấy số. Người ta hăng hái nạo vét những mớ cát ướt bỏ vội lên mấy chiếc xe bò. Mấy con bò nước dải ròng ròng mắt cơ hồ muốn trợn ngược. Chúng đang cố hết sức kéo như lết trên con đường lún cát…người và vật đều cố gắng... chút nữa thôi, con đường ngoài kia không bao xa càng nhiều cát đen càng nhiều tiền.
do những đống cát đó là QUẶNG TITAN!
Mấy con bò cố mà lết. Chẳng đếm được bao nhiêu làn roi từ tay người chủ- nóng nảy, thúc hối, gò ép, tàn nhẫn vun vút đánh vào lưng... Khối cát đen ướt đẫm, càng lúc càng nhiều, cao dần đổ thành nhiều đống cạnh con đường Tỉnh Lộ 23 sau này lại đổi thành con số 55, chạy xuyên qua thôn Cam Bình lên tới Bà rịa Vũng tàu trong xa kia.
Xã 'họp- thôn bàn', người dân trong thôn thì xầm xì mừng rỡ, ngóng tin... Ngư dân bỏ lưới và thuyền lo đi vét cát titan. Mấy bác làm ruộng, bỏ cày đi cào cát titan. Thợ rừng bỏ rẫy rừng, cùng nhau đi vét cát titan. Mấy con bò đúng ra giờ đó chúng đang kéo gỗ trong rừng hay cày ruộng, nay phải theo chủ đi kéo đất titan…mai đây sẽ có mỏ titan. Nghe đâu Liên Xô hay Tiệp Khắc sẽ mở nhà máy titan tại thôn này. Nước nào cũng được, có việc là có tiền.
Những làn roi vun vút, bò ơi gắng lên! Ta cần càng nhiều cát titan càng tốt. Bà con phải vét thật nhiều cát đó mang vào. Mấy con bò thở hồng hộc một cách tội nghiệp, tiếng người hò hét cùng tiếng roi quất tron trót ...tất cả hợp lại thành một âm thanh huyên náo, hỗn độn, ai nghe đều cảm thấy hăng hái, nức lòng. Khác với tháng ngày trước, quang cảnh trước mắt người bán củi giờ như một ngày hội, thôn xóm cùng bà con anh sẽ được "lột xác, đổi đời", nói theo ước mơ của những người thiếu, khổ thời bây giờ.
*
ÔI THỜI GIAN QUA MÃI ...MỘT THÁNG, HAI THÁNG ...BA THÁNG ...người dân trong thôn mõi mòn chờ đợi tin vui một nước nào phái đoàn nào đó đi tới nghiệm thu...phát triển dựng xây nhà máy bắt đầu ...và
Những ngày khác, người bán củi tiếp tục thồ củi xuống dốc. Anh chứng kiến những đống cát đen theo tháng ngày khô dần, vơi đi theo gió biển. Cứ mỗi lần về anh có ý hỏi lý do. Có người khá biết chuyện nói cho anh hay vài lý do nào đó. Lúc đầu anh nghe xuôi tai nhưng ba tháng đã qua, giờ hỏi lại thì bác Cháu đội trưởng cũ nể mặt anh thồ củi trước đây cũng là dân trong đội, do lấy vợ mới lên ở trên dốc, nhưng bác chỉ trả lời ậm ừ cho qua mà thôi?!'
Những chuyến cát thưa dần rồi dứt hẳn.
Hôm nay đổ dốc, anh bán củi nay không còn gặp ai để hỏi nữa.
1995- CUỐI DỐC TÂN SƠN VỀ THÔN CAM BÌNH xa xa là biển Hàm Tân
Thế là hết!
Người tiều phu chắt lưỡi xong lại thở dài.
Sự mừng rỡ trong lòng anh giờ tiêu tan như bọt nước xà phòng. Trời sắp tết, nhiều ngọn gió mạnh từ biển vẫn tiếp tục thổi vào càng lúc càng nhiều. Sóng bạc đầu ngày đêm liên miên đập vào bờ cát đìu hiu. Mùa gió là mùa "đói cá". Ngư dân hết việc úp thúng; họ ngồi vá lưới chờ có dịp sóng êm, dù nửa buổi sẽ hối hả kêu nhau chèo thúng ra bờ kiếm đôi con cá vụn.
Trong này, cư dân sống dọc theo con đường tỉnh lộ 23, đoạn băng qua mấy xóm làm nông, gió biển càng lúc càng mạnh tiếp tục quất vào. Gió làm tung lên từng đám cát mờ nhạt, bốc lên dọc theo con đường đất đỏ. Trên đường, mấy người bán than củi đang cúi đầu, gắng sức thồ xe.
Bao đống cát đen titan đã đổi thành màu xám nhạt. Những đống cát từng mang ‘hi vọng” vẫn còn im ỉm 'chờ khách' phương nao.
Hàm Tân vùng biển, gần tết, gió mạnh thêm từng ngày khiến mấy đống cát đen kia càng lúc càng vơi dần, lụn tàn trông thảm hại làm sao. Cát bay hết, hi vọng tàn theo. Cho đến một ngàychẳng còn ai trong thôn để mắt hay nhắc đến chuyện Cát Titan nữa./.
ĐHL edit 18/6/2022
Dân gian quan niệm rằng, Ông Táo gồm bộ ba là: Táo quân, Táo bà và Táo tướng. Việc cúng ông Công ông Táo là dịp để các gia đình tiễn ''thần bếp!'' lên chầu trời, báo cáo việc bếp núc, làm ăn, cư xử... của gia đình trong năm đó, với Ngọc Hoàng Thượng Đế.
Vào ngày 23 tháng Chạp, hôm nay, gia chủ sẽ bày mâm cúng, và đặt cá chép ở chậu, trước chỗ bàn thờ ông Táo. Trong lúc cúng hoặc cúng xong, người dân sẽ mang cá ra ao hồ gần nhà để phóng sinh, đây cũng là “phương tiện” để ông Táo cưỡi về chầu trời.
Ngay từ sáng sớm, người dân đã đi chợ, sắm sửa lễ cúng ông Công ông Táo. Theo ghi nhận năm nay, các mặt hàng vàng mã phục vụ lễ cúng ông Công ông Táo khá đa dạng, mẫu mã đẹp, giá cả lại không tăng so với mọi năm.
Tại các khu vực cầu Long Biên, hồ Tây, hồ Văn Quán,… rất đông người dân đã đi thả cá, để kịp tiễn ông Công ông Táo về trời. Năm nay, đa phần người dân đã có ý thức phóng sinh cá một cách văn minh hơn, chỉ thả cá không thả túi nilon, tránh xả rác thải ra môi trường ảnh hưởng tới mỹ quan đô thị. Từ sáng sớm, nhiều bạn trẻ đã tập trung tại các khu vực ao hồ để chuẩn bị công việc hỗ trợ người dân thả cá và tro nhang sau khi cúng ông Công ông Táo.
Bên cạnh đó vẫn còn những hình ảnh chưa đẹp, khi người dân ném trực tiếp cá xuống hồ, hoặc thả cả túi nilon xuống. Cá khi bị ném xuống đa phần không thể sống sót được, vì vậy đây là cách làm sai và phản tác dụng. Những hành động trên, khiến việc thả cá chép phóng sinh là một việc thiện, nhiều công đức, trở thành việc không thiện lành như mong muốn.
Phong tục thả cá chép tiễn ông Công ông Táo về trời, là một trong những nét văn hóa đặc sắc không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên Đán. Với người dân Việt Nam, khoảnh khắc thả cá chép xuống nước ngày ông Công ông Táo về trời, thường mang nhiều cảm xúc đặc biệt, báo hiệu chuẩn bị kết thúc năm cũ, bắt đầu cho năm mới bình an, may mắn.
Hôm nay: Tiễn ông Công, ông Táo về trời, nhiều tuyến đường Hà Nội 'rực lửa', khói mù mịt, vì đốt vàng mã!
Sáng ngày 22/1 (tức 23 tháng Chạp), nhiều gia đình đã làm lễ tiễn ông Công, ông Táo về trời. Đây là một nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Việt Nam được lưu truyền trong dân gian từ nhiều đời nay.
Tết ông Công ông Táo 2025!
Theo lịch Vạn niên, ngày tiễn ông Công ông Táo về trời năm 2025 là ngày 23 tháng Chạp năm 2024 âm lịch, nhằm thứ Tư, 22/01/2025 (hôm nay) dương lịch.
Vào ngày này, mỗi gia đình thường chuẩn bị mâm cơm tươm tất dâng lên để tiễn ông Công ông Táo về trời. Tùy vào điều kiện thời gian phù hợp, các gia đình có thể cúng trước ngày 23 tháng Chạp.
Nguồn gốc Tết ông Công ông Táo
Táo quân có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ Công, Thổ Địa, Thổ Kỳ của Lão giáo Trung Quốc nhưng được người Việt cổ chuyển hóa thành sự tích “Hai ông một bà” - vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc. Và người dân quen gọi chung là Táo quân hoặc ông Táo.
Theo truyền thuyết, Thị Nhi có chồng là Trọng Cao. Tuy hai người có tình cảm mặn nồng nhưng mãi không có con, nên thường xuyên xảy ra mâu thuẫn. Một lần Trọng Cao gây sự đánh Thị Nhi và đuổi đi.
Thị Nhi không có chốn ở, lang thang đến xứ khác và gặp được Phạm Lang. Hai người phải lòng rồi thành vợ chồng. Sau đó, Trọng Cao ân hận đi tìm vợ. Sau nhiều ngày tìm kiếm, tiền hết, gạo hết, ông phải đi ăn xin.
Tình cờ, ông lại ăn xin đúng nhà Thị Nhi. Nhận ra chồng cũ, đúng lúc Phạm Lang đi vắng, nên Thị Nhi đã mời Trọng Cao vào nhà, nấu cơm cho ăn. Thấy Phạm Lang đi làm về, sợ chồng nghi ngờ nên Thị Nhi giấu Trọng Cao trong đống rơm.
Đêm đó, Phạm Lang nổi lửa đốt đống rơm lấy tro bón ruộng. Thấy lửa cháy, Thị Nhi hoảng hốt lao vào cứu chồng cũ. Thấy vợ mình nhảy vào đống lửa, Phạm Lang thương vợ, nên cũng nhảy theo khiến cả 3 người cùng chết trong đống lửa.
Cảm động trước tình cảm của 3 người, Ngọc Hoàng đã phong cho họ làm vua bếp, hay còn gọi là Định phúc Táo quân.
Người chồng mới làm Thổ công trông coi việc trong bếp. Người chồng cũ làm Thổ địa, trông coi việc trong nhà. Còn người vợ làm Thổ kỳ trông coi việc chợ búa.
Không chỉ định đoạt may, rủi, phúc họa của gia chủ, các vị Táo quân còn ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ vào thổ cư, giữ bình yên cho mọi người trong nhà.
Ý nghĩa ngày ông Công ông Táo
Theo sự tích dân gian Việt Nam, hằng năm, vào ngày 23 tháng Chạp, Táo quân sẽ cưỡi cá chép bay về trời để trình báo mọi việc với Ngọc Hoàng những việc xảy ra trong gia đình. Đêm giao thừa, Táo quân mới quay về hạ giới để tiếp tục công việc.
Vì thế vào hôm nay, mỗi gia đình sẽ làm mâm cơm để bày tỏ lòng biết ơn với các vị thần. Ngoài ra, đây cũng là dịp để mọi người trở về nhà để sum họp, quây quần sau một năm làm việc vất vả.
HỒN MA GIẾNG BỂ
Không biết giếng bể có từ bao giờ nhưng
tin đồn dân gian rằng : giếng có từ thời vương quốc Chămpa , nhưng người
Chăm đóng đô ven sông thì không bao giờ đào giếng, họ thường đội ché lấy nước
sông về để dùng . Mùa Lụt năm đó nước Sông Ba phủ đầy vương quốc Panduranga
,lượng đất phù sa đổ dồn, những con lộ đất ngựa , xe không thể qua lại .
Cái giếng tươm nước , những viên đá tổ ong của thành giếng rơi ra ,
cái giếng bị bể , từ đó người Việt gọi là giếng bể.
Núi Nhạn như hình con cá kình ngư, quẩy đuôi ra biển
, đuôi cá hiện nay đã bị người Pháp xén lấy một khúc để làm đường sắt ,
phần còn lại nằm sát đường quốc lộ cũ gần Cầu Chùa ,tháp Chăm sừng
sững hướng về cửa biển Đà Diễn, phần râu cá bên phải chạm làng hoa Ngọc Lãng ,
phần râu cá bên trái chạm vô vùng đất cuối dốc Lê Thánh Tôn, cá không thể quẩy
đều khi không có nước , Vua Chăm coi phong thủy nên cho đào giếng
nước này để lấy vượng khí , để trấn Phong Thủy , theo lệnh Vua Chăm một người
con gái Chăm 16 tuổi đã được tự chết tại đây. Sau ba ngày thành thần phong hộ
địa giới, từ đó giếng nước chỉ để sử dụng cho người dân hoặc người bộ hành rửa
chân.
Hồn Ma trinh nữ Chăm linh hiển , ban đêm thường hay
hiện về hát và múa điệu chăm trong những đêm trăng thanh bình. Cuộc chiến
Chăm -Việt kết thúc, đoàn quân Ngựa Chiến Chúa Nguyễn tiếp tục nam tiến, dừng
chân tại giếng nước Chăm rửa chân. Cô Trinh Nữ Chăm thầm yêu một trong những
người quân lính đó, cô theo sát anh từng giây từng phút như bóng với hình. Ban
đêm cô quay về Cố Quận Giếng Nước . Hai năm sau sống với những mộng du, người
lính Việt giải ngũ về làm cái chòi sát bên cái giếng để sinh sống đến hết cuộc
đời.
Người Minh Hương tại Tuy Hòa đã chuyển chợ cũ Đình Năng
Tịnh đến gần giếng bể , người dân đào lại giếng bể để làm sạch đồ buôn bán ở
chợ và rửa chân, giếng được lồng bằng bọng đất. Lụt năm Thìn một lần nữa
giếng bị lấp bởi đất bùn của lũ lụt, giếng được nạo vét lại như cũ, nghe nói
khi cúng tạ , một trận cuồng phong nổi lên cuốn tất cả đồ cúng rơi xuống đất,
ông Thầy Thủy cúng bị cuốn văng ra xa . Lâu sau đó Hồn Ma Trinh Nữ
Chăm cũng đã mãn kiếp tại nơi đây, cô tìm kiếm một người nữ hạp tuổi với cô để
thay thế. Một đêm nọ trong xóm chợ cũ , một người thiếu nữ tự nhiên
chạy đến đây nhào xuống giếng tự tử. Một HỒN MA TRINH NỮ mới tiếp tục ngự trị.
Hồn Ma Trinh Nữ Việt linh hiển hơn, thời đó ban đêm người
dân ít dám đi ngang qua lại đây vì rất âm u, những đêm trời mưa phùn rạng sáng
, người đi chợ thấy bóng ma một màu trắng lãng vãng qua lại rồi bay lất phất ,
thỉnh thoảng lại nghe hát , thỉnh thoảng lại nghe rù rì, thỉnh thoảng nghe bước
chân người . Một đêm khuya chuyến xe ngựa chở người đi chợ, Hồn Ma Trinh Nữ
Việt đu theo ngồi trên xe với khách , người phu xe chợt thấy bóng ma lảo đảo ,
ông giật dây cương, con ngựa bạt dây cương vấp búng nước gãy chân,
đồ đạc quăng lung tung, kẻ chợ vội vàng gom góp đồ để kịp buổi chợ , tiếng đồn
vang xa, góc đường Giếng Bể ban đêm không người lui tới.
Tuy Hòa là trung tâm Hành Chánh của Tỉnh Phú Yên cho nên đường
phố thiết kế lại và đổ dầu hắc kín, gốc từ đường Phan Đình Phùng và Lê Thánh
Tôn người ta không dám lấp giếng bể mà phải sửa sang lại bằng bọng giếng bê
tông chắc chắn. Một Ông Sĩ Quan Công Binh Mỹ lái xe bạt tay lái vô làm bể thành
giếng , ông ta lái xe trở về đơn vị và ngã ra chết tức tưởi không
một lời trăn trối , giếng bị bể một bên thành cho đến bây giờ. Hễ bất cứ người
nào khởi tâm phá bỏ hoặc làm ảnh hưởng đến GIẾNG BỂ thì tự nhiên đêm nằm ngủ
sùi bọt mép mà chết.
Hồn Ma Trinh Nữ Việt vẫn còn ở đó, thường lui tới mấy cây dong và
đùa giỡn với con nít, thỉnh thoảng tấp vào cây bàng bên kia đường trước tiệm
guốc mộc để chọc phá . Vào một ngày cuối tết tương tư với con trai bà bán thuốc
Cẩm Lệ , Hồn Ma Trinh Nữ Việt nhập vào khiến anh này điên điên khùng khùng cho
đến ngày chết.....
Hồn Ma Trinh Nữ Chăm -Hồn Ma Trinh Nữ Việt = hơn 400 năm.
Oklahoma
Sept 20.2023
Thầy Nẫu
