Wednesday, February 1, 2023

BÓNG CHIẾC (Á NGHI)

 Thơ tình Á Nghi phần 183: BÓNG CHIẾC.











SAO KHÔNG… Ở CÙNG EM?

 

Anh đi đã hai mùa

Tình yêu vẫn ở lại

Trong từng lời bông đùa,

Từng dở, hay, luyến ái.

💕

Tình anh vẫn trụ trong nhà

Ở nơi chồng vợ đẩy, đưa, hứa, mời…

Nhặt bao kỷ niệm rụng rơi

Thương yêu đằm thắm chăm đời cho nhau.

 

Ở khi anh yếu, đớn đau

Em ngồi run rẩy vò đầu nỗi lo,

Ở tô cơm trắng, cá kho

Anh vui như thể cánh cò rong chơi,

Ở nơi năn nỉ, chọc cười…

Bây giờ nơi… ở: một người khóc thương!

 

Á Nghi, 17.1.2023











CHUA MÀ NGỌT

 

Những lầm lỡ đáng tiếc

Trong cuộc sống vợ chồng

Nhiều như thơm lắm mắt

Vị chua ngọt hòa chung.

 

Khi một người về đất

Người ở lại đớn đau

Nhớ từng điều sai, đúng

Trong thương tiếc nghẹn ngào.

 

Á Nghi, 17.1.2023

 

 

 








TÓC RỐI

 

Những khi em ngồi viết lách

Anh thường rón rén sau lưng

Vuốt mái tóc dài khen: “Mướt,

Mà cột chặt tim, hơn thừng!”

💕

Bây giờ tóc không ai vuốt

Em vò rối rắm rụng rơi

Vẫn gội bằng chanh, sả, bưởi

Không anh hôn, khen nữa rồi!

 

Đã hai mùa đông tử biệt

Chúng mình chẳng còn có nhau

Thèm bàn tay anh vuốt tóc

Xoa giùm em nỗi đớn đau.

 

Á Nghi, 17.1.2023


TỬ VI (FB CỦA LM. PETER NGUYÊN THANH)

 


TỬ VI TRÍCH TRONG FACEBOOK CỦA LINH MỤC PETER NGUYÊN THANH

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão - tuổi Tý

Năm 2023, người tuổi Tý gặp hạn Thái Tuế nên người tuổi này nên dĩ hòa vi quý trong giao tiếp, giữ bí mật thông tin trong những dự định của bản thân. Tử vi năm 2023 sẽ là một năm khó khăn với nhiều áp lực và thử thách trong công việc. Nhưng vào năm nay, Tý lại có nhiều cơ hội để phát triển và hoàn thành mục tiêu đã đặt ra, năm 2023 cũng là một năm tốt lành cho việc mở rộng thêm nhiều mối quan hệ xã hội.

Những dự đoán về năm 2023 cũng chỉ ra sự không chắc chắn trong tính cách của các bạn và gặp nhiều thử thách từ một số người, tuy nhiên cách tốt nhất là bạn nên phớt lờ họ.

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão dành cho tuổi Sửu

Năm mới sẽ đầy thử thách đối với người tuổi Sửu, đặc biệt là về mặt chuyên môn. Theo tử vi năm 2023 dự đoán là năm đáng mong đợi, hứa hẹn tuổi Sửu có nhiều hoạt động kinh doanh tốt đẹp. Sự nghiệp, gia đạo, tài chính đều khởi sắc nên quý mệnh chủ tuổi Sửu sẽ có nhiều thời gian để thực hiện các dự định và sở thích cá nhân.

Hãy tận dụng những cơ hội phát sinh trong nửa đầu của năm 2023. Tuy nhiên, bạn phải cẩn thận với khối lượng công việc vì nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của bạn, vì vậy giữa công việc và cuộc sống bạn nên cân bằng lại chúng.

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão dành cho tuổi Dần

Mặc dù ở một khía cạnh nào đó, năm 2023 tạo ra khó khăn, thử thách đối với bạn nhưng với trí thông minh và năng lượng, bạn sẽ xóa tan mọi điều này. Năm nay có nhiều yếu tố thiên thời địa lợi giúp tuổi Dần bứt phá và tài lộc bội thu.

Bạn cần phải quan tâm nhiều hơn đến công việc để tránh ảnh hưởng không tốt đến cuộc sống cá nhân của mình, và ngạc nhiên khi nhận được sự giúp đỡ từ bạn bè, đồng nghiệp. Tiền bạc sẽ không gặp bất kỳ vấn đề nào nếu không đầu tư.

Tóm lại năm 2023 đối với nữ mạng và nam mạng tuổi Dần: kinh doanh thuận lợi, làm ăn phát đạt, thi cử đỗ đạt. Tuổi Dần năm nay có tin vui về tình duyên, tìm được tình yêu lãng mạn, gia đạo yên ấm và hạnh phúc.

 

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão dành cho tuổi Mão

Tử vi năm 2023 có tin vui gửi đến bạn. Mặc dù công việc thay đổi khiến bạn lo lắng, căng thẳng, nhưng đó là một cơ hội tuyệt vời và hãy tận dụng chúng một cách hiệu quả. Sự nghiệp của bạn đạt nhiều thắng lợi và thăng tiến nhanh.

May mắn sẽ đồng hành với bạn trong tất cả các mặt của cuộc sống: tiền bạc, sự nghiệp, tình duyên, sức khỏe. Sự thiếu tự tin có thể đem đến một vài rắc rối lớn trong mối quan hệ với mọi người xung quanh.

Năm nay quý mệnh chủ có thể cân nhắc đầu tư, tránh góp vốn chung khi chưa nắm được lợi nhuận và tiềm năng, vì nó có thể gây tổn thất tài chính của bạn.

Năm nay xem tuổi 2023 là năm tuổi nên bản mệnh người Mão cần chú ý giữ gìn sức khỏe, suy nghĩ tích cực, lạc quan hơn.

 

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão – tuổi Thìn

Tử vi 2023 dự đoán những người tuổi Thìn sẽ có một năm cát lành và thịnh vượng. Bạn sẽ có quý nhân phù trợ, làm ăn thuận lợi, các dự án đầu tư sinh lợi nhuận cao. Năm nay cũng là năm thuận lợi để quý chủ lên kế hoạch cho những bữa tiệc, chuyến du lịch vui vẻ, làm quen với mọi người xung quanh.

Hãy bình tĩnh để đưa ra quyết định sáng suốt, không đầu tư mù mờ, theo cách này năm 2023 sẽ không phải là một năm tệ đối với bạn.

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão dành cho tuổi Tỵ

Công việc của những người tuổi Tỵ có những thay đổi thuận lợi. Cấp trên giao cho bạn nhiều công việc hơn, bạn sẽ vượt qua thử thách và có thể được thăng chức. Mặc dù bạn kiếm được nhiều tiền hơn, nhưng đừng chi tiêu quá nhiều vào những việc vô bổ. Nhưng bạn cần chú ý hơn về sức khỏe, dành thời gian cho gia đình và bạn bè để kết nối tình cảm.

Nếu còn độc thân, có khả năng trong năm tới bạn sẽ gặp được một người khá thú vị, hấp dẫn ngay từ cái nhìn đầu tiên, có thể người này sẽ đi với bạn đến cuối cuộc đời.

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão dành cho tuổi Ngọ

Lá số tử vi cho những người tuổi Ngọ năm 2023, bạn có thể đón chờ vận may và niềm hạnh phúc bất ngờ. Năm Quý Mão cũng sẽ là một năm nhiều thách thức trong sự nghiệp, bằng sự sáng tạo, nhanh trí, kiên trì, tuổi Ngọ có thể đạt được nhiều thành tựu tốt đẹp.

Về tình yêu, tử vi năm 2023 cũng có tin vui với bạn, chỉ cần không đưa ra quyết định vội vàng thì mọi chuyện đều diễn ra suôn sẻ.

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão dành cho tuổi Mùi

Theo tử vi 2023 dự đoán nam mạng và nữ mạng tuổi Mùi có một thời kỳ may mắn với nhiều cơ hội mở ra. Công việc, sự nghiệp đạt kết quả tốt, giúp bạn tăng nguồn thu nhập và tích lũy tiết kiệm, nhưng cần chi tiêu hợp lý hơn.

Người độc thân tham gia vào các mối quan hệ mới, người có gia đình có thể nhận tin vui hoặc đón thêm thành viên mới.

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão cho tuổi Thân

Tuổi Thân sẽ trải qua nhiều thay đổi tích cực trong sự nghiệp của mình vào năm nay, điều này giúp họ thăng tiến hơn hoặc có thể tìm được công việc mới phù hợp hơn. Tránh chi tiêu lớn đề phòng ảnh hưởng lớn đến tài chính.

Cuộc sống hôn nhân, gia đình hạnh phúc, tránh những lời nói cay nghiệt tạo ra vết nứt với người thân. Tử vi 2023 cho thấy năm nay cũng là cơ hội về tình duyên dành cho quý chủ mệnh Thân.

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão dành cho tuổi Dậu

Thái ất tử vi 2023 khuyên nam mạng tuổi Dậu nên tránh mở rộng những hoạt động đầu tư mạo hiểm. Nữ mạng tuổi Dậu nên dành nhiều thời gian để chăm sóc gia đình và người yêu. Đầu năm, bạn sẽ có tin vui về tài chính, nhưng cuối năm sẽ gặp một số khó khăn. Trong hôn nhân của bạn cần bình tĩnh giải quyết mọi việc.

Năm Quý Mão, người tuổi Dậu cố gắng hết mình và kiên trì theo đuổi mục tiêu có thể đạt được những kết quả tốt trong học tập, thi cử, công việc,...

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão dành cho tuổi Tuất

Những người tuổi Tuất cần làm việc chăm chỉ vào năm 2023, tham gia thêm các hoạt động. Đừng để những thứ khác khiến bạn phân tâm, nếu không công việc sẽ không hoàn thành đúng kế hoạch được. Năm Mão thu nhập của quý mệnh cũng tăng lên. Đời sống tình cảm hài hòa, lãng mạn, hứa hẹn là điềm lành cho việc lập kế hoạch tương lai trong hôn nhân.

 

Tử vi năm 2023 Quý Mão dành cho tuổi Hợi

Tử vi năm 2023 là điềm lành cho những người kinh doanh tuổi Hợi, tiền bạc dồi dào vào những tháng giữa năm. Năm nay cũng là năm may mắn cho tuổi Hợi cả về sự nghiệp và tình yêu. Cuộc sống gia đình êm ấm và hạnh phúc hơn, có thể mong đợi chào đơn một thành viên mới.

Tuy nhiên, tuổi Hợi năm 2023 nên tránh tranh chấp, kiện tụng giấy tờ và xung đột trong các mối quan hệ với bạn bè, đồng nghiệp.

VẾT HẰN MÙA XUÂN (NGÔ VIẾT TRỌNG)

 

VẾT HẰN MÙA XUÂN

 

Dì Sáu đang giúp bà Thái lượm những hạt cứt chuột, những hạt sâu cùng những thứ khác lẫn lộn trong mấy thúng nếp thì Liên về.  Cô gái với khuôn mặt bầu bĩnh tươi như hoa, dựng chiếc xe đạp trước sân, hớn hở bước vào nhà nói như khoe khoang:

- Chào dì qua chơi! Mạ với dì thấy chiếc xe đạp của con chưa?

Hai người đàn bà đều ngừng tay nhìn ra. Một chiếc xe đạp đàn bà mới toanh láng coóng, sườn sơn màu tím óng ánh, ghi đông, vành, tăm đều sáng choang.

- Trời! Chiếc xe của công chúa có khác! Cho dì mượn đi phố một bữa đi!

Bà Thái ngắm nghía chiếc xe, mặt bà cũng tươi rói, hết nhìn Liên lại nhìn dì Sáu hài lòng, hãnh diện:

- Mất của tôi gần ba chục thúng lúa đấy! Rứa là cô ưng chi tôi cũng thỏa mãn cho cả rồi. Vô thay quần áo đi mà ra phụ mạ làm sạch sẽ ba cái nếp để lo bánh trái cho rồi! Tết ni đình chiến chắc mấy thằng anh mi cũng về. Tổ cha mi hai ngày nữa là lên mười tám rồi, phải siêng siêng lên cho mạ nhờ một tí chứ!

Liên cười qua con mắt, nũng nịu nhìn mẹ:

- Thì con lo học chứ có lười nhác đâu nào! Mạ lo chuẩn bị quà thưởng khi con đậu tú tài cuối niên khóa đó!

- Thì đã thưởng trước chiếc xe đạp rồi cô! Cô liệu hồn để trượt vỏ chuối là chết với tôi đó chứ đừng nói!

Dì Sáu cười chung hòa niềm vui:

- Thì thưởng cho hắn một thằng dôn cao ráo đẹp trai, cháu có chịu không?

Cô gái vẫn mặt tươi như hoa cười khúc khích:

- Con không cần tới một thằng dôn cao ráo đẹp trai đâu dì! Con chỉ cần một anh chồng xấu ỉn thôi.

Cả ba người cùng cười ròn rã. Dì Sáu hỏi:

- Mụ nội mi nói cái chi lạ đời rứa! Răng không ưng chồng đẹp mà lại ưng chồng xấu nói cho dì nghe thử coi!

Liên lại cười khúc khích:

- Dì không nghe người ta nói “củi nè dễ nấu chồng xấu dễ sai” đó sao? Con dại gì mà lấy chồng đẹp!

Dì Sáu cười nghiêng ngửa:

- Thì ra con nhỏ tinh ranh tới rứa là cùng! Cho hắn bấp một thằng chồng hay đặp vợ cho biết mặt!

Bà Thái cũng cười ròn rã:

- Tổ cha mi nói rứa có chó mà dám ưng mi! Coi chừng ở quá đó nghe con!

- Ở quá con cũng không sợ. Ở với ba với mạ lo chi!

Liên vừa nói vừa nhí nhảnh đi vào phòng của mình. Dì Sáu nhìn theo cười:

- Hắn tuổi Tân Mão phải không chị? Mới nhỏ chút xíu đó mà! Hèn chi lớp mình mau tra cũng phải.

- Có thư đi thư lại rồi đó dì! Thấy cái thằng cũng hiền lành dễ thương!

- Chị không la hắn à?

- La mần chi! Trước mình răng thì chừ hắn rứa! Nhưng mình cũng phải ngó chừng chừng cho hắn chứ! Tôi chỉ ớn ớn mấy thằng lường gạt thôi. Nói cho cam quả, con ni cũng ngộ thiệt. Từ ngày đẻ hắn ra trong nhà cứ ăn mần nên phơi phới. Học hành thì chuyên đứng nhất đứng nhì, năm mô cũng có phần thưởng. Cha hắn cưng lắm, muốn chi được nấy mà!

- Hắn dễ thương quá đi chứ! Thằng mô mà gặp hắn thiệt là có phước!

Hai người đang vui vẻ bàn tán thì Liên đã thay xong quần áo, chạy vụt ra phụng phịu đưa cả hai tay đấm thùm thụp vào lưng bà Thái.

- Ồ, cái con! Mi mần cái chi rứa?

- Mạ tầm bậy lắm! Mạ đọc chùng mấy cái thư của con hết trơn rồi phải không? Trong phòng con ngoài mạ ra ai vô được?

Cả ba người lại cùng cười ròn rã. Bà Thái nhìn con gái âu yếm:

- Thì mạ phải kiểm soát chứ lỡ gặp thằng mô ba láp hắn dụ dỗ con mạ dắt đi mất mạ biết mần răng? Nói rứa chứ con của mạ đứa mô mà dụ dỗ được!

- Lần sau cấm mạ không được coi chùng thư riêng của con nữa đó!

Dì Sáu nhìn cái cảnh hạnh phúc tràn trề của hai mẹ con mà thèm khát. Chồng dì, ông Hữu, tập kết ra Bắc biệt tăm đã hơn mười năm rồi. Con Lý, đứa con gái của dì và ông Hữu kém Liên một tuổi, học hành chưa tới đâu hết phải bỏ ngang. Sau này dì cũng có thêm một thằng nhỏ nữa giờ đã lên sáu, không rõ cha nó là ai. Cuộc sống của mấy mẹ con dì chưa lúc nào được thoải mái cho lắm. Bà Thái là chị con ông bác của dì vốn rất thương dì nên vẫn hay giúp đỡ dì nhiều mặt. Hai chị em qua lại với nhau khá tâm đắc. Dì nhìn hai mẹ con bà Thái rồi bất giác thở dài:

- Con gái chỉ ở với cha mẹ được một thời. Mai mốt là con người ta rồi đó.

Lời nói của dì Sáu như là một cái đánh động nhẹ vào tâm tư bà Thái. Bà Thái quay lại nhìn người em họ rồi lại nhìn Liên. Thình lình bà ôm lấy Liên hôn lên tóc, lên má, lên cổ nàng tới tấp. Nước mắt bà trào ra ràn rụa trước sự ngơ ngác của dì Sáu. Giọng bà thổn thức nấc lên:

- Mai mốt con đi lấy chồng rồi mạ ở với ai đây?

Cặp mắt nai của Liên cũng mở lớn tròn xoe long lanh nước. Nàng cũng ôm chầm lấy mẹ rồi sau đó gục mặt vào vai mẹ. Bà Thái lại nghẹn ngào:

- Con khoan đi lấy chồng đã nghe! Con đi lấy chồng rồi thì mạ ở với ai đây?

Dì Sáu sững sờ rưng rưng nước mắt lặng người chốc lát trước hoạt cảnh ấy. Sau đó dì làm tỉnh lên tiếng:

- Cái chị ni vô duyên thiệt! Con gái lớn ai không lấy chồng? Mà đã có chi mô nà? Gả hay không đều còn do mình mà! Hắn đi lấy chồng thì chị ở với anh Thái chứ ở với ai nữa!

Một chốc sau hai mẹ con buông nhau ra, mắt người nào cũng đẫm lệ. Dì Sáu vươn vai đứng dậy cười:

- Ngồi ngó hai người tôi cũng mệt. Thôi, hai mạ con làm với nhau đi, tôi về!

 

*

Ông Thái trước đây đã từng làm Đại Diện xã. Ông là người kiến thức rộng, có đạo đức, làm việc gì cũng có lý có tình nên rất được lòng người. Bây giờ ông đã thôi việc nhưng mọi người, kể cả lớp có chức sắc trong xã lúc nào cũng tỏ ra trọng vọng kính mến ông. Những việc làm lớn nhỏ liên can đến chuyện an ninh thôn xã, phát triển văn hóa, quân cấp ruộng đất, cúng tế hàng năm... những người gánh vác công việc lúc nào cũng thỉnh hỏi ý kiến ông. Những mối bất hòa, những vụ xung đột gia đình hay xóm giềng với nhau, dù không còn làm việc, hễ ông đứng ra dàn xếp thì thế nào cũng yên.

Cúng giao thừa xong, ông Thái toan đi ngủ bỗng nhiên ông cảm thấy có gì hơi khác trong tiếng pháo nổ như mọi năm. Ông lắng tai và ngạc nhiên nghe những tiếng nổ lạ có thể không phải là tiếng pháo.  Không lẽ lại có bắn nhau? Cái tin hưu chiến đã được loan đi rộng rãi cho đồng bào yên tâm ăn tết mà! Ông áy náy không thể nào ngủ được. Đến khi nghe thêm nhiều tiếng nổ lạ một vài nơi nữa, ông Thái mới đoan quyết đấy là tiếng súng. Ông liền tìm cách liên lạc với xã để biết tình hình.

Sau khi ra ủy ban xã, ông Thái liền nhắn về nhà cho biết tình hình đang xấu lắm, ông chưa thể trở về liền được. Nếu có ai tới thăm hỏi ông cứ bảo là ông đi thăm viếng ai trên phố.

 

*

Sáng mồng một tết thì cả xã nhốn nháo về tin Cộng Sản đã kéo về khắp nơi. Thế là sau đó chẳng ai còn bụng dạ xuất hành chúc tết họ hàng chung quanh. Mọi người đều lăng xăng lo cất giấu hoặc thủ tiêu những thứ gì trong nhà có liên can đến binh lính và chính quyền miền Nam như bức hình chụp, giấy tờ, quần áo giày mũ... Và Cộng Sản đã kéo về làng thật. Ngoại trừ những căn nhà ven quốc lộ 1, nhà nào cũng có vài ba anh bộ đội đến trú đóng. Bà Thái đang hồi hộp nhìn ra đường thì thấy bốn người lính Cộng Sản đi vào nhà bà. Ba người trẻ mang súng dài tỉnh bơ đến thẳng thềm hiên nhà lớn, cởi ba lô và súng ra ngồi xuống nghỉ. Có lẽ họ đang mệt. Những nhà theo kiểu cổ, trừ khi có cúng giỗ tiệc tùng, ít khi người ta mở cửa nhà lớn. Mọi người trong nhà vẫn vô ra bằng cửa nhà lều. Người thứ tư, một người trung niên mang súng ngắn, tỏ vẻ đã hiểu biết thói tục ở đây, bước tới cửa nhà lều gọi:

- Anh chị Thái ơi, em là Trí đây, anh chị có nhớ em không?

Qua giây phút lo sợ, ngỡ ngàng, bà Thái mừng rỡ bước ra chào hỏi người em họ của chồng. Ông Trí là em con ông cậu ruột của ông Thái, tập kết ra Bắc năm 1954. Sự có mặt của một người bà con trong toán người xa lạ mà xưa nay gia đình bà vẫn coi như là thù địch làm bà Thái đỡ lo hơn nhiều. Bà niềm nỡ săn đón:

- Trời ơi, không ngờ còn gặp lại được chú Trí! Chú khỏe mạnh không? Có vợ con rồi chứ chú? Anh Thái vẫn nhắc đến chú hoài! Sáng ni anh Thái lên phố chúc tết mấy người quen không biết răng tới chừ chưa thấy về!

- Tình hình lộn xộn thế mà anh không ở nhà à? Chị có biết bây giờ anh đi đâu không? Nguy hiểm lắm đó nghe!

- Thôi, ông đi mô rồi ông cũng lo về. Chừ mời chú và mấy anh em vô nhà nghỉ ngơi. Chắc mấy chú cũng đói bụng rồi, tôi dọn cơm cho mấy chú ăn nghe!

Ông Trí vui vẻ tự nhiên bước vào ngồi xuống cái giường lèo:

- Để họ nghỉ ngoài đó được rồi. Còn cơm nước lo chi chị!  Bộ đội bác Hồ đến dân vui, đi dân nhớ, ở dân thương, đến đâu nhân dân cũng lo cho đầy đủ cả làm sao mà đói! Em tới đây mục đích chính là thăm anh chị. Sau nữa là xin cho mấy anh em ở tạm vài hôm. Rồi tụi em cũng phải lo đi tiếp thu những chỗ khác. Anh em đàng hoàng lắm, không có phá phách như bọn lính ngụy đâu! Chị đừng lo lắng chi cả!

- Thôi, chốc nữa nói chuyện tiếp. Chừ chú nói mấy anh em rửa tay để ăn cơm, tôi đi dọn ra đây!

- Cứ thủng thẳng đã chị, à, mấy cháu đi đâu mà chẳng thấy cháu nào hết?

- Khi đêm tụi nó ham chơi thức khuya quá chừ còn ngủ đó chú!

Cơm dọn ra, một mâm thịt chả cá canh phủ phê. Ông Trí cùng mấy chú bộ đội ăn uống rất thiệt tình. Họ vừa ăn vừa huênh hoang nói về những bước hành quân kỳ diệu của họ. Những món ăn khoái khẩu làm cho thực khách càng nói cười vui vẻ cởi mở thêm. Với bà Thái, mấy chú bộ đội cứ một điều thưa mẹ hai điều thưa mẹ rất thân mật. Bầu không khí lo lắng nghi kỵ trong nhà cũng dần loãng đi. Chốc sau, bà Thái vào phòng kêu chị em Liên và Thảng ra chào ông chú họ và mấy anh bộ đội. Cả hai đều đã thức dậy từ sớm nhưng thấy người lạ vào nhà nên cố nằm nín trong phòng. Thấy mẹ gọi, Liên rụt rè đẩy em đi trước.

- Thưa chú! Chào mấy chú bộ đội!

- Ối chao!  Mấy cháu của chú ngoan thế này à!

Lập tức, ông Trí bước lại ôm lấy thằng Thảng mà hôn hít tới tấp. Thằng nhỏ từ khi lên mười tuổi đã xa hẳn kiểu biểu lộ tình cảm nồng nàn thắm thiết đó, đâm ra ngượng ngập, lúng túng, thụ động. Liên trố mắt ngạc nhiên rồi cũng lúng túng thối lui một bước. Liên sợ ông Trí cũng hôn nàng như hôn Thảng. Bà Thái cũng ngạc nhiên cảm động vì cử chỉ của người em họ chồng. Bà mừng vì như thế, những người trong gia đình bà, ông Thái và hai đứa con đi lính chắc không đến nỗi nào. Bà có chút ân hận vì lâu nay nghe chồng mà bà đã hiểu lầm về người Cộng Sản. Tình cảm họ chan chứa mặn nồng như thế mà bảo họ vô tình thì đúng là đặt điều! Mấy chú bộ đội hình như chẳng quan tâm tới chuyện đó. Họ chỉ cười chào lại Liên và Thảng rồi tiếp tục ăn.

Ông Trí vừa ăn vừa nói:

- Anh chị có hai cháu dễ thương quá! Tương lai của đất nước đấy! Bác Hồ nói "kế hoạch trăm năm không gì hơn là trồng người", đào tạo nuôi dưỡng ở lứa tuổi này thì không chê vào đâu được.

Bà Thái sung sướng hãnh diện cười với hai con:

- Các con nghe chú nói đó, phải gắng học thêm lên nữa!

Bữa ăn gần xong, một anh bộ đội nhìn chiếc xe đạp của Liên rồi khen:

- Chiếc xe trông hết sẩy!

Mọi người đều nhìn theo và thay nhau khen. Liên nghe như vậy vẻ sung sướng hãnh diện lộ ra mặt. Một anh bộ đội hỏi:

- Chiếc xe này của ai mà sang quá vậy mẹ?

Bà Thái hãnh diện trả lời:

- Xe sắm cho cháu Liên đi học đó.  Ở đây lên tới trường Đồng Khánh xa lắm mấy chú!

- Dạ, chúng con cũng có nghe nói đến trường Đồng Khánh Huế nữ sinh đẹp lắm. Nghe nói ở đó cũng có nhiều nữ sinh tham gia mấy đội quyết tử của ta chống ngụy quyền gắt gao lắm cơ!

Ông Trí nhìn Liên hỏi:

- Cháu có thấy hoạt động của mấy đội quyết tử ấy không? Cháu có ủng hộ hay tham gia với họ lần nào chưa?

Liên ngơ ngác ngây thơ trả lời:

- Làm gì có! Cháu chưa bao giờ thấy đội quyết tử nào hoạt động ở trường Đồng Khánh cả.

Ông Trí vội nói:

- Hoạt động mật, người ta không phổ biến đâu!

Một anh bộ đội ngập ngừng trở lại chuyện chiếc xe đạp:

- Được đi chiếc xe như thế chắc thích lắm nhỉ! Cô Liên cho chúng tôi mượn tập đi thử chốc lát được không?

Câu nói bất ngờ làm cho Liên tắt mất vẻ cười. Nàng bối rối đưa mắt nhìn mẹ. Bà Thái vốn biết tính con mình rất cưng quí xe. Bình thường, Liên ít khi cho ai mượn xe huống bây giờ xe mới, mà lại đòi tập nữa mới khó chứ! Tuy thông cảm với con gái nhưng bà cũng nghĩ tới những khó khăn hiện tại của mình. Sợ con làm mất lòng mấy chú bộ đội, bà cười giả lả:

- Tập chốc lát cũng được, nhưng cẩn thận giùm một chút kẻo cháu nó nóng ruột, xe mới sắm chưa đi.

Bà Thái nói thế rồi nhìn ông Trí chờ đợi một câu nói ngăn cản hay một lời dặn nào đó. Nhưng ông Trí chưa nói gì thì mấy chú bộ đội đã hồ hởi nhanh nhẹn dắt xe ra sân. Liên nhăn mặt kéo Thảng ra theo ngồi coi. Ông Trí vẫn ngồi uống nước ăn mứt ở bàn ăn.

Sau khi đã dọn dẹp mâm chén xong, bà Thái đến ngồi đối diện với ông Trí:

- Chú Trí cưới vợ lâu chưa?  Được mấy cháu rồi?

- Em cưới vợ năm 1957, vợ em người Sơn Tây, đã được ba cháu gái, đứa lớn nhất mới 11 tuổi.

- Rứa chú có đem theo vô đây không?

- Giờ thì chưa, nhưng chậm lắm là cuối năm nay. Giải phóng xong miền Nam em phải đem vô chứ.

- Nì, chị em tôi hỏi thiệt nghe, như tôi có thằng Long thằng Đạt đi lính quốc gia có can chi không?

- Thì chị biết mấy cháu ở đâu kêu về là xong. Cách mạng khoan hồng lắm, bác Hồ và Đảng nhân ái lắm chị, chị đừng lo chi cả.

- Như anh Thái trước đây có làm Đại Diện xã nhưng nghỉ lâu rồi có bị tội lệ chi với cách mạng không chú?

- Không sao đâu, chị biết anh ở đâu cứ kêu về là yên chí chứ lo gì!

- Chú bảo đảm cho anh ấy được chứ!

- Được quá đi chứ chị! Anh ấy là anh của em mà! Cái tình nghĩa của phe dân chủ mình nó thắm thiết sâu đậm lắm chị à! Có em đây chị cứ yên chí mà gọi anh về. Bác và Đảng bao giờ cũng thương dân như con đỏ chứ đâu có vô tình vô nghĩa như bọn đế quốc chỉ biết bóc lột, đàn áp, giết chóc mà ngại! Chị phải mọi cách kéo anh về càng sớm càng tốt. Mười đời không rời cánh tay, em lo cho anh ấy lắm. Bây giờ em phải đi họp một chốc. Hi vọng khi em trở lại thì gặp anh ở nhà.

Bà Thái càng ân hận về những hiểu lầm lâu nay của mình. Thế mà bảo con tố cha, vợ tố chồng, thậm chí còn nói đến chuyện chôn sống người nữa, toàn đặt điều hết!

Ông Trí ra dặn dò mấy chú bộ đội mấy lời gì đó rồi đi.

Ông Trí vừa đi khỏi, Liên liền vào nhà với vẻ bực bội, nói với mẹ:

- Mạ nói họ trả xe lại giùm con đi! Họ tập té lên té xuống trầy trợt hết mạ ơi! Xe mới lấy về chưa kịp đi thì gặp như thế thiệt rầu thúi ruột.

Bà Thái giải thích với Liên:

- Họ cũng như khách, người ta tốt với mình mình phải tốt lại! Đừng làm mất lòng họ không hay mô! Cha con đang ở thế kẹt lắm. Họ ở đậu vài bữa rồi họ đi thôi con ơi.

Liên cười méo mó:

- Chợt chạt móp méo nhiều rồi mạ! Khi kia để tết xong rồi lấy về cho rồi!

- Đừng nói nữa con, cầu cho cha con và mấy anh con yên lành là được rồi. Con đậu tú tài xong mạ mua cho chiếc khác. Chừ con ra kêu em vô ăn uống mà ngủ cho sớm.

Nói xong, bà Thái đi thắp một lượt tất cả các bát nhang. Sau đó, bà dọn ra giữa bức phản một mâm bánh thịt và mấy dĩa mứt, lấy lồng bàn đậy lại. Khi trời đã khá chiều, mấy chú bộ đội vẫn thay nhau tập xe như tranh thủ thời gian. Bà Thái tươi cười ra sân nói với họ:

- Mấy chú tập xong đói bụng cứ vô giở lồng bàn có sẵn đồ ăn đó, cứ tự nhiên coi như người trong nhà, đừng ngại chi hết.

- Dạ, chúng con cám ơn mẹ!

 

*

Một hiện tượng mà người dân không thể nào hiểu nổi là bộ đội Cộng Sản đóng khắp trong xã thế mà trên quốc lộ 1 xuyên qua xã, lính Mỹ dùng xe di chuyển qua lại đều đều vẫn tuyệt nhiên không có một cuộc đụng độ xảy ra. Rõ ràng là quân hai bên đều trông thấy nhau cả mà! Không biết cái tình trạng này còn kéo dài tới bao lâu nữa?

Bà Thái mỗi ngày mỗi nôn nóng lo sợ thêm. Ông Thái vẫn biền biệt không nghe tin tức. Mấy ký thịt heo, mấy thẩu dưa món, bốn năm con gà choi và bốn ổ trứng gà đã đi trọn rồi. Ban đầu bà cũng tưởng họ ở đậu vài hôm là cùng, nào ngờ cả tuần rồi vẫn không có chi thay đổi. Ông Trí ngày nào cũng đi họp một hai lần. Thỉnh thoảng cũng có vài người đi công tác đâu đó. Mấy chú bộ đội trẻ cứ rảnh rỗi lại thay nhau hành hạ chiếc xe đạp của Liên. Lúc này Liên cũng phó mặc ra sao thì ra, không cần để tâm tới nữa. Những ngày sau này ông Trí luôn luôn thúc giục bà Thái tìm cách kiếm chồng về.

 "Nếu anh ấy không chịu về, tôi không bảo đảm được", ông Trí nói.

Rồi một buổi sáng bà Thái thấy toán bộ đội có vẻ nhốn nháo. Hẳn có chuyện gì xảy ra? Họ hấp tấp sửa soạn hành trang. Sau đó ông Trí với hai người vội vã mang cả đồ cá nhân ra đi. Chỉ có chú bộ đội Minh con người trông nghiêm nghị, ít nói ít cười nhất ở lại. Trước khi đi, ông Trí cũng dặn kỹ người trong nhà từ giờ phút này đừng đi đâu hết. Bữa cơm trưa rồi bữa cơm tối bà Thái đều mời Minh cùng ngồi với gia đình nhưng hôm nay thấy anh ta chẳng thiết tha chi đến chuyện ăn uống. Có lẽ anh ta đang có vấn đề căng thẳng trong đầu. Thấy Minh chỉ một mình, bà Thái tò mò muốn gợi chuyện nhưng không thể nào cậy môi anh ta được. Anh ta cứ chăm chú hướng mắt ra đường. Tới chạng vạng vẫn chưa thấy một ai về.

Mãi tới khi thấy mấy bóng đen xăm xăm bước vào ngõ, bà Thái kêu lên:

- À, mấy chú đã về đó rồi!

Nhưng không phải. Hai người đang tiến vào sân cũng mặc đồ bộ đội nhưng đều là người lạ. Họ tiến thẳng tới trước mặt bà Thái nói giọng nghiêm nghị:

- Lệnh của ủy ban, mời ông Thái sang trường học xã họp ngay bây giờ!

Bà Thái lo lắng trả lời:

- Dạ ông Thái nhà tôi đi chúc tết rồi kẹt mô đó tới nay chưa về đến. Có chú Minh ở đây lâu nay biết rõ đó.

- Nếu ông Thái đi khỏi, xin cho cô Liên đi họp thế vậy!

Một trong hai người quay lại nói với tên Minh:

- Đồng chí cũng thu xếp lên đường. Anh em ai còn sót gì mang cho họ luôn!

Bà Thái ngạc nhiên sao không mời mình đi họp thế chồng mà lại mời Liên? Mà những người này sao lại biết tên của Liên?

- Dạ cháu nó còn dại biết chi mà họp với hành! Tha cho cháu có được không?

- Bà hiểu cho đây là lệnh của ủy ban! Xin mời cô Liên ra ngay cho. Chúng tôi không có thì giờ nhiều!

- Dạ thôi được, để tôi đi họp thế cho cháu.

- Không được! ủy ban chỉ mời cô Liên, không mời bà!

Bà Thái đang lúng túng thì ông Trí từ ngoài đi vào. Mừng quá, bà Thái đón ông lại:

- May quá, có chú về. Mấy anh này mời cháu Liên đi họp, tôi xin đi thế mấy anh không chịu. Nhờ chú nói giùm một tiếng.

- Không được đâu! Ai có việc nấy. Người ta mời ai thì đi nấy, chết chóc chi đâu mà sợ. Tôi cũng đang có việc của tôi đây.

Bà Thái nghe cái giọng của người em họ chồng không còn ngọt ngào lễ phép với mình như những ngày trước đây thì lo lắm:

- Rứa thôi để tôi cùng đi với cháu nghe chú.

Không biết ông Trí có nghe lời bà Thái không. Ông không trả lời mà chỉ lúi húi tìm cái gì đó tại chỗ ông nằm mấy bữa nay. Anh bộ đội truyền lệnh dứt khoát:

- Cô Liên đi một mình được rồi, mời cô ra mau. Còn bà, đừng bước ra khỏi nhà!

Liên mặc bộ đồ bộ màu tím mới may lững thững đi ra. Bà Thái cầm tay con nhưng không nói gì. Từ khi nghe kêu tên mình tới giờ Liên không hề nói một lời. Khi ấy ông Trí có lẽ đã làm xong việc mình, bước lại nói với bà Thái:

- Để nó đi kẻo người ta chờ kìa. Nó là con chị mà cũng là cháu tôi, tôi cũng biết lo cho nó chứ. Nó qua trường học nghe năm điều ba chuyện rồi về có gì mà bịn rịn như ra Hà Nội không bằng!

Bà Thái đứng nhìn bóng dáng mảnh mai của đứa con gái yêu đang theo mấy người bộ đội ra cửa. Bà rưng rưng nước mắt rồi bỗng chạy vụt vào nhà. Chốc sau bà quay trở ra, chạy theo những người đang đi.

- Chú Trí!  Chú Trí ơi!

Ông Trí đang đi quay mặt lui:

- Gì đó nữa?  Lôi thôi mãi!

Bà Thái cầm một cái áo len và một gói hạt dưa trao cho ông Trí:

- Nhờ chú đưa cái áo cho cháu Liên mặc thêm kẻo sương xuống lạnh và gói hạt dưa ni để nó cúp đỡ buồn.

- Chị làm như đưa tiễn con lên tàu. Tôi chịu thua chị. Thôi nghe.

Bà Thái có cái cảm tưởng đưa con lên tàu thật. Trường học chỉ cách nhà bà không tới năm trăm thước mà ngỡ như cách trở quan san. Bà nhìn theo bước chân đứa con gái. Hình như Liên cũng cố tình bước nhín nhín vì sợ chóng hết quãng đường. Khi những bóng người đã khuất hẳn trong màn đêm bà Thái mới trở vào ngồi thừ ra trước thềm cửa. Ông Thái biệt tin cả chục ngày bà không lo lắng bằng việc đứa con gái đang đi họp ở trường học. Khi bà vào nhà thì thấy thằng Thảng đang nằm chèo queo ngủ trên chiếc giường lèo. Bà chụp mấy con muỗi đang bu cắn con rồi ghé ngồi xuống phần giường còn trống dưới chân nó, mỏi mệt dựa nghiêng đầu vào thanh lèo giường, chờ con gái về.

 

*

Bà Thái bỗng gật đầu một cái rồi tỉnh thức. Thời gian này hay mất ngủ, mệt người, bà đã ngủ gục một giấc khá dài. Bà đứng dậy nhìn đồng hồ: 3 giờ khuya. Bà Thái hoảng hốt chạy lại đánh thức thằng Thảng:

- Dậy con ơi! Đi với mạ qua coi thử chứ giờ chừ mà con Liên chưa về, họp hành chi lạ rứa! Mạ nóng ruột quá!

Thằng Thảng bừng mắt ngồi dậy nhưng ngại ngùng:

- Đi giờ này hắn bắn chết! Mạ không thấy mấy người chết rồi đó à? Chắc là chị Liên qua ngủ lại nhà dì Sáu chứ gì!

Bà Thái bực bội:

- Tiếc giấc ngủ thì ngủ tiếp đi! Mi không thương hắn thì tau đi tìm một mình.

Bà Thái bưng cây đèn bóng thắp dầu nhỏ bước ra khỏi nhà. Thằng Thảng lật đật chạy theo mẹ. Bưng đèn theo chỉ có mục đích chứng tỏ sự ngay thẳng không mờ ám trong việc đi đêm chứ thật ra lúc đó dù trăng mờ cũng thấy đường được. Khi nhìn được khu vực trường học, bà Thái ngạc nhiên không thấy đèn đuốc chi cả. Bà nôn nóng bước thật nhanh. Ngọn đèn trên tay tắt mất nhưng bà cũng không ngần ngại, càng bước mau hơn.  Bấy lâu nay vẫn có một số bộ đội, cán bộ làm việc ở đây, sao bây giờ chẳng thấy ai canh gác ngăn cản chi cả? Tới gần, hai mẹ con thấy có nhiều ghế bàn để ngổn ngang trước sân trường nhưng tuyệt nhiên không có một bóng người.

- Đi qua nhà dì Sáu ngay!

Nhà dì Sáu cách trường học chừng 100 thước. Hai mẹ con lại lật đật tới nhà dì Sáu, đấm cửa thình thịch:

- Dì Sáu ơi! Dì Sáu ơi! Con Liên có ngủ lại nhà dì không?

Dì Sáu nghe tiếng vội vàng nhảy dậy xô cái cửa cho hai mẹ con vào, không kịp tìm diêm bật đèn, dì nói liền:

- Con Liên không về nhà à, tội nghiệp chưa? Rứa thì họ đem đi rồi, đem đi mô đó không biết. Khi khoảng 1 giờ khuya họ dắt đi hết không còn một người. Hèn chi em có nghe một ông mô đó nói lớn "không bắt được lão thì cũng phải làm cho lão đứt ruột nát gan ra ...". Dám họ nói anh Thái lắm!  Em mới vô nằm được một chút chứ mấy!

Nghe đến đây bà Thái liền nằm lăn xuống nền nhà mà kêu khóc:

- Trời ơi!  Con tôi nhỏ dại tội tình chi mà đem đi mô rứa hỡi trời!

Thằng Thảng sửng sờ đứng ngây người không phản ứng. Dì Sáu thì hoảng hốt nhào tới ôm bà Thái đỡ dậy và khuyên:

- Bình tĩnh chị ơi, con Liên còn nhỏ dại vô tội họ không làm chi hắn mô mà sợ. Chắc ngày mai họ cũng thả về thôi.

Nhưng bà Thái vẫn tiếp tục lăn lộn khóc lóc:

- Liên ơi là Liên! Chừ mạ biết con ở mô mà tìm...

Dì Sáu biết lòng thương của người chị họ mình đối với đứa con gái hơn ai hết. Dì cứ ngồi ốm lấy người chị mà an ủi dỗ dành. Dì chẳng buồn đi tìm hộp diêm để châm đèn nữa, dì không muốn bà Thái thấy trên mắt mình cũng có hai ngấn lệ.

 

*

Khi tình hình đã khá yên, ông Thái mới trở về nhà. Nhưng ông khựng lại khi thấy thằng Thảng ra đón ông không có một nụ cười.

- Mạ mô rồi? Chị Liên mô rồi?

- Chị Liên họ bắt đem đi rồi. Còn mạ khóc từ khi qua nhà dì Sáu tới giờ. Dì Sáu và con mới đưa mạ về hồi sáng. Mạ hiện đang nằm khóc trong nhà.

Mặt ông Thái chuyển sang tái ngắt. Ông đã quá hiểu về những con người Cộng Sản. Ông đau đớn nghĩ tới đứa con gái thơ dại của mình. Thôi, thế là hết. Xưa nay, mỗi khi Cộng Sản đã rớ tới ai thì kẻ đó không mất xác cũng mất hồn. Trên đường về nhà, ông đã nghe tin nhiều người có máu mặt ở thôn xã đã bị chúng bắt đem theo trong khi rút lui. Nhưng ông không hề tưởng tượng rằng đứa con gái của ông cũng chung số phận ấy. Ông đi như chạy vào nhà.

 

*

Cả mấy tháng sau trong xã hoàn toàn chưa ai được nghe chính xác tin tức về số phận những người bị bắt. Có tin đồn là một số bị giết và một số lại đi theo Cộng Sản. Gia đình ông Thái vẫn hi vọng Liên ngây thơ vô tội chắc không đến nỗi bị hại. Bà Thái không lúc nào quên nghĩ đến đứa con gái mình.  Ngày nào bà cũng thắp hương khấn vái cầu nguyện ông bà giúp đỡ phù hộ cho con mình trở về. Gần như đêm nào bà cũng có khóc. Bà ân hận vì mình không can đảm giữ Liên lại đừng cho đi họp hay ít nhất cũng cương quyết theo chân Liên đến chỗ họp. Không lý người ta dám bắn mình lúc đó? Bà ân hận vì đã quá tin tưởng vào những lời phỉnh gạt của người cán bộ em họ chồng mình. Ngày nào bà cũng vào lau chùi trong phòng Liên và không cho ai làm thay đổi một cái gì hết. Đến đôi tấc, bộ áo quần Liên thay lúc ra đi bà vẫn để chỗ cũ, không đem đi giặt. Lúc này bà hay ngủ tại giường của Liên.

 

Rồi tin dữ cũng chính thức đến với gia đình ông Thái. Khoảng nửa năm sau, khi Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa phát hiện một số hầm chôn người tập thể do lính bác Hồ thực hiện tại quận Phú Thứ, người ta cho khai quật để cải táng. Trong số nạn nhân, người ta đã chính xác nhận ra Liên. Khi gia đình nhận được tin báo, bà Thái ngất xỉu đi mấy phút. Bà không thể tưởng tượng nổi. Hồi còn trẻ, bà đã nghe mấy người từng chứng kiến kể lại vài vụ chôn sống. Người thì bị đánh cho ngất xỉu rồi đẩy xuống hố mà dập đất lên, đó là lúc người ta muốn giải quyết nhanh. Người thì dùng sức mạnh ép đứng xuống một cái lỗ sâu mà dập đất lên ngang bụng, ngang ngực, hay ngang cổ tùy ý thích của cán bộ lãnh đạo. Những người bị chôn sẽ năn nỉ khóc lóc van xin cho đến khi nào không còn nói được. Phần thân thể bên dưới của người đó sẽ tê dại nhanh chóng dưới sức ép của đất, mạch máu không còn lưu thông được, sau cùng đều chết. Đây là cách giết mà vừa trả thù, vừa thưởng thức. Một cách khác nữa rùng rợn hơn nhiều, gọi là xác chết đội mồ. Người ta đào một cái lỗ cạn, dùng sức đẩy nạn nhân còn đang khỏe mạnh xuống rồi dập phủ kín một lớp đất rất mỏng.  Nạn nhân sẽ ọ ọ lên mấy tiếng giống như bò rống, chỗ đất mới đắp nứt nứt ra rồi cái đầu người phủ đầy đất thò lên tưởng như xác chết đội mồ. Những người chung quanh cứ cười nói thỏa thích chờ cho nạn nhân hồi sức được phần nào rồi áp lại dập đất lần khác. Đến khi nào nạn nhân lã người chịu nằm yên dưới lớp đất phủ là xong. Nghe nói không có nạn nhân nào ngoi dậy được lần thứ ba.  Ngày trước nghe kể như thế nhưng bà đâu có tin!  Bây giờ thì những nạn nhân lại có nhiều người bà từng gần gũi, quen biết, có luôn cả người thân yêu nhất đời của bà nữa! Bà tưởng tượng ra những nỗi đau đớn quằn quại của đứa con gái mình mà rùng mình thon thót. Bất giác bà nhớ tới câu mà theo ông Trí là của bác Hồ, ba mẹ con bà đã nghe trong dịp tết vừa rồi "kế hoạch trăm năm không gì hơn là trồng người". Con người cả đời hiền lành không biết chửi bới ai một câu bỗng nghiến răng rít lên:

- Mụ cô cha hắn chứ trồng người! Té ra trồng người là chôn sống người!

 

*

Sau khi cải táng cho con, bà Thái ngã bệnh kéo dài cả năm.

Khi lành bệnh, tính khí bà trở nên thất thường. Nhiều khi bà ngồi cả buổi để nhìn lên bàn thờ người con gái. Hình như đôi mắt yếu kém của bà vẫn nhìn thấu suốt qua tấm vải đỏ phủ trên khung ảnh mang gương mặt ngây thơ bầu bĩnh tươi như hoa của cô gái. Những giọt lệ cứ bò trên đôi má nhăn nheo của bà. Nhiều khi đang làm việc gì bà bỗng ngưng lại, thở dài: Bác Hồ nhân ái lắm, bác thương dân như con đỏ, kế hoạch trăm năm không gì hơn là chôn sống người!

Từ ngày mất Liên, lòng bà Thái cũng mất luôn mùa xuân, mất vĩnh viễn. Có mùa xuân nào nữa mang lại niềm vui cho bà đâu? Càng về già cái tính thất thường của bà càng tăng. Lắm lúc bà quên cả mọi người chung quanh cũng như mọi việc. Nhưng lạ một cái bà vẫn hay nhắc một câu nói cũ và vẫn không lẫn lộn một chữ nào: "bác Hồ nhân ái lắm, bác thương dân như con đỏ, kế koạch trăm năm không gì hơn là chôn sống người!"./-

 

Ngô Viết Trọng