GA TUY HÒA (THẦY NẪU)

 

GA TUY HÒA

       Sau khi thi chuyển cấp  lũ chúng tôi rủ nhau về Nha Trang trên chuyến tàu chợ  SE1 như một kỷ niệm khó quên. Ngày đó dân Tuy Hòa ai cũng phải một lần đi tàu lửa , đây là tuyến đường bộ dễ dàng  nhất thời ấy.  Ga Tuy Hòa rộn ràng cả ngày, hai bên là những dãy hàng quán phục vụ ăn uống cho hành khách .Những tiếng rao chìm vào trong tiếng ồn của loài người ...

       Năm 1895, Toàn quyền Đông Dương thuộc Pháp Jean Marie de Lanessan quyết định  xây dựng đường sắt để kết nối các vùng khác nhau của Đông Dương vì đó là "Xương Sống Của Đông Dương".

       Năm 1897  Paul Doumer Toàn Quyền Đông Dương từ năm 1897-1902  người kế nhiệm Jean Marie de Lanessan đã đệ trình một đề xuất tổng thể về phát triển đường sắt ở Đông Dương. Chính phủ Pháp đã phê duyệt khoản vay 200 triệu franc. 

      Việc xây dựng các đoạn đầu tiên của tuyến đường sắt Bắc-Nam bắt đầu vào năm 1899 và kéo dài hơn ba mươi năm, với các đoạn riêng lẻ được hoàn thành nối tiếp nhau. Ga Tuy Hòa khởi công xây dựng vào năm 1926 ,  ngày 7-1-1936, đường ray được đặt tới Tuy Hòa , ngày 2-9-1936 thanh ray cuối cùng được nối tại Hảo Sơn”.

      Ngày 2 tháng 9 năm 1936, tuyến đường sắt Đà Nẵng - Nha Trang đã được nối ray, đánh dấu sự hoàn thành của tuyến đường sắt Bắc Nam. Để kỷ niệm sự kiện này, một tấm bia đã được dựng lên ở vị trí ga Hảo Sơn, Thống đốc René Robin và Hoàng đế Bảo Đại đã đặt thanh ray đường sắt cuối cùng, đánh dấu cột mốc hoàn thành toàn bộ tuyến đường sắt Đông Dương

       Những chuyến đi đầu tiên được gọi là Transindochinois ("Trans-Indochinese"), khoảng 60 giờ xuyên Việt , Các đoàn tàu  được kéo bởi đầu máy Pacific hoặc Mikado của Pháp  bao gồm toa ăn và toa ngủ (voitures-couchettes). Do chiến tranh xảy ra liên tục  tháng 2 năm 1951chính quyền bảo hộ dùng chiếc La  Rafale bọc thép đưa vào hoạt động trên đoạn Sài Gòn-Nha Trang của tuyến đường sắt Bắc-Nam tránh sự phá hoại

     Ga Tuy Hòa là chứng nhân một thời phố thị từ tiếng rao cho đến những bước chân và cũng nơi ấy đã nuôi dân xóm ga ngần thời gian hơn 1 đời người . Những lần đón đưa đã tạo nên những câu chuyện truyền miệng đầy ly kì hấp dẫn. Đề Pô (Dépôt de locomotives) ga Tuy Hòa  đẫy dãy  những huyền thoại sau chiến tranh như  một vòng nhân sinh khép kín từ cô bán nước dạo đến chị bán cơm cho đến anh cửu vạn .Những chuyến xích lô , ba gác giờ chỉ còn lại huyền thoại hao vàng trên thảm cỏ xanh. Những cô cậu sĩ tử xuôi tàu về Sài Gòn hay ra Huế vào những mùa thi vẫn còn đọng lại những bóng dáng học trò từng cây phượng vỹ

      Ga Tuy Hòa tọa lạc ngay góc đường Nguyễn Huệ và Trương Minh Giảng ( nay là Lê Trung Kiên) xa xa phía Đông Bắc là chợ ga, rọc rau muống có con đường số 6 người ta gọi là xóm đường nơi mỗi mùa mưa tuổi thơ chúng tôi hay đi câu chuồn chuồn voi, một loại chuồn chuồn xanh rất đẹp  

        Kỷ niệm ấn tượng với tôi trên chuyến tàu chợ vô Sài Gòn đưa tiển cố Hòa Thượng Trí Thủ, vào những ngày đầu tháng 3  năm 1984 trên chuyến tàu Đà Nẵng -Sài Gòn, hàng trăm chư tặng , ni , hàng trăm huynh trưởng gia đình phật tử cũng như Phật tử lặng lẽ xuôi nam về chùa Già Lam thọ tang ôn. Tàu hú còi chuyển bánh  rời ga Tuy Hòa ... hàng ngàn bao gạo 10 ký quăng lên tới tấp, Ôn Bình Quang được 2 bao xếp dưới chân, ôn lấy chiếc áp dào đi đường phủ ngang rồi ôn ngồi thiền . Mặc dầu có sự khám xét nhưng không ai đến chỗ ôn... qua ga Long Khánh những chủ nhân của những bao gạo đến nhận và cảm ơn ... chừng đó mới biết ôn không dám rời chỗ ngồi vì ....

      Cô gái Tuy Hòa yêu anh Sĩ Quan Đà Lạt khe khẻ cầm vài đóa hoa dại chờ người về Tuy Hòa nhưng chuyến tàu đã không đúng hẹn vì bị giật mìn ngay đèo cả .... cô ở vậy cho đến ngày xuôi tay vào mùa đông năm Dậu, khắc trên bia mộ một bài thơ lục bát  minh chứng một cuộc tình trong vắt như pha lê nhưng đâu đó vẫn còn dư âm lãng bãng

        Bạn bè tôi có đứa bỏ cuộc chơi, có đứa rời phố thị Tuy Hòa , có đứa vẫn còn lang bạt làm người viễn xứ . Vài đứa ngày ấy tay ẳm tay bồng giờ tóc muối pha sương ,gặp lại nhau tay bắt mặt mừng,  mày tao rưng rưng tuổi ngọc

       Ga Tuy Hòa một miền nhớ không tên , quán cà phê Nhớ dốc Nguyễn Huệ  hôm nào vẫn còn hẹn ngày trở lại quê hương ,rồi ta lại gặp ta mênh mang đất trời xứ Nẫu

Cali March 10.2026

Thầy Nẫu